Spring naar content

proef·tuin (de; m; meervoud: proeftuinen)

1 gebied waar iets nieuws wordt uitgeprobeerd

Proeftuinen en de palliatieve benadering

Léven tot het einde mogelijk maken. Dat is de missie van Agora. Wij willen dat mensen met een ongeneeslijke ziekte en hun naasten hun leven kunnen inrichten op een manier die past bij hun wensen en waarden. We streven naar integrale aandacht in de zorg én het sociaal domein voor vier dimensies: fysiek, sociaal, psychisch en zingeving. Dit noemen wij de palliatieve benadering.

Om dit te bereiken ondersteunen we goede lokale samenwerking rondom mensen in de laatste levensfase. Dit doen we onder andere door het organiseren van proeftuinen. We laten zien hoe we dat doen en wat het oplevert voor alle betrokkenen, met name voor de mensen in de palliatieve fase.

Zaaien en oogsten wat voor mensen echt van betekenis is

Clémence Ross (Directeur-Bestuurder Agora)

Waarom proeftuinen

Proeftuinen zijn een aantrekkelijk middel om te inventariseren wat nu echt waardevol is. Bij Agora denken we niet vanuit systemen, maar kijken we vanuit mensen. Dat maakt een wereld van verschil. In beleidsstukken valt nogal eens het woord “eigen regie”. Dat klinkt mooi, maar in de praktijk betekent dit vaak dat mensen zelf hun hulpvraag moeten formuleren. Dat is ontzettend moeilijk, waardoor velen pas in een crisissituatie aan de bel trekken.

Het proeftuinboekje

Agora heeft een boekje ontwikkeld met alle stappen en meer over proeftuinen. Handig als je hem mee wilt nemen om te inspireren. Hij is hier te downloaden of door te bladeren.
Download proeftuinboekje >

10 ingrediënten voor een succesvolle proeftuin

  1. Verhalen in het zonnetje
  2. Gegronde redenen
  3. Stevige wortels
  4. Wat je zaait oogst je
  5. Benoem een trekker
  6. Zet een ‘teeltplan’ op
  7. Zorg voor de juiste groeicondities
  8. Monitoring
  9. Wat je aandacht geeft groeit
  10. Deel de oogst

De betrokkenen weten elkaar beter te vinden, dankzij die casussen over mensen van vlees en bloed.

Otwin van Dijk – Burgemeester Oude Ijsselstreek

Lees het volledige interview met Otwin in de proeftuingids >

© Fotografie Stan Bouman

De ingrediënten: hoe pas ik ze toe?

© Agora

1. Verhalen in het zonnetje
De mens achter de patiënt, daar begint alles mee. Elke persoon, elke omstandigheid en ziekte is anders. Dat vraagt maatwerk. De mens achter de patiënt, daar begint alles mee. Elke persoon, elke omstandigheid en ziekte is anders. Dat vraagt maatwerk. Daarom vormen (anonieme) casussen de basis van de Proeftuin. Samen bekijk je iemands situatie van alle kanten:
• Wie is deze persoon?
• Wat is op basis van het ziektebeeld te verwachten?
• Hoe kunnen we daarop anticiperen?
• Wie is betrokken vanuit de zorg en wie vanuit het sociaal domein?

2. Gegronde redenen
Zonder noodzaak is de voedingsbodem arm. De urgentie moet er zijn, bij alle betrokkenen – van uitvoerders tot bestuurders. Samen willen jullie werken aan betere, persoonlijke zorg. De wil is er, misschien zelfs het beleid al. Nu de uitvoering nog. Met feiten en cijfers maak je de noodzaak tastbaar, zoals:
• Hoeveel mensen zijn betrokken bij deze casus?
• Hoeveel mensen zijn er in je gemeente met een ongeneeslijke ziekte, zoals COPD of hartfalen?
• Hoeveel ouderen die kwetsbaar zijn door hoge leeftijd wonen er?

3. Stevige wortels
Zorg voor draagvlak, al vóór jullie om tafel gaan. Zo start je vanuit een sterk fundament. Van de huisarts, (palliatief) wijkverpleegkundige tot aan de sociaal werker en de Wmo-consulent. En iedere andere professional die bij de palliatieve fase betrokken is. Vergeet ook zeker de wethouder en directies van zorgorganisaties niet. Sterker, die heb je keihard nodig. Gemotiveerde bestuurders maken de route vrij: voor deelnemers en de toekomst, zodat er écht wat met de resultaten gedaan wordt.

© Agora

4. Wat je zaait oogst je
Kijk vooruit, naar de resultaten. Wat wil je oogsten? Formuleer duidelijke doelstellingen, zodat jullie samen vanuit dezelfde overtuiging werken: kijk, híer doen we het voor. Denk aan de meerwaarde van lokale samenwerking, voor alle betrokkenen:

• Mensen in de palliatieve fase: kwaliteit van leven, ook met meer geluk en zingeving.
• Naasten: lagere belasting van mantelzorgers en sociaal netwerk.
• Professionals: doelmatige inzet van hun krachten en minder overbelasting.
• Gemeente, zorg- en welzijnsorganisaties: minder kosten door efficiëntie.

© Agora

Hoe organiseer je nu zo’n Proeftuin, zodat jullie bijeenkomsten ook echt vruchten afwerpen?

5. Benoem een trekker
Een aanjager met projectleiderskwaliteiten. Diegene zorgt bijvoorbeeld voor frequente bijeenkomsten, de locatie daarvan, updates en dat jullie de opbrengsten delen.

6. Zet een ‘teeltplan’ op
Ofwel, een projectplan onder leiding van de aanjager. Formuleer een gezamenlijke opdracht: doelen en opbrengsten, tijdpad, taakverdeling en de details van jullie aanpak.

7. Zorg voor de juiste groeicondities
Water, zonlicht, compost… Planten kunnen niet zonder, maar ook als professional heb je condities nodig om te groeien. Zeker als je in de Proeftuin stapt.
• Tijd en aandacht: professionals moeten door bestuurders of leidinggevenden vrijgesteld worden om met volle aandacht mee te doen.
• Regelruimte voor professionals: Zoek binnen de mogelijkheden binnen de budget- en regelgeving. Staar je niet blind op wat niet kan maar zoek naar de mogelijkheden.

8. Monitoring
Kijk regelmatig even terug als je bezig bent in de Proeftuin; ben je nog aan het doen wat de bedoeling is?

© Agora

9. Wat je aandacht geeft groeit
Een bekende uitdrukking, die helemaal in de Proeftuin geldt. Niet alleen aandacht voor de persoon en naasten, maar ook voor Een bekende uitdrukking, die helemaal in de Proeftuin geldt. Niet alleen met aandacht voor de persoon en naasten, maar ook voor elkaar: als deelnemende professionals. Samenwerking begint met een open houding en oprechte belangstelling voor collega’s uit andere disciplines. Dit kan je helpen:
• Plan in het begin maandelijks overleg waarin je casussen bespreekt.
• Durf kwetsbaar te zijn. Durf te delen én een helpende hand te vragen en te bieden.
• Leer van elkaar. Een andere blik kan opeens een oplossing voor iemand zijn.
• Ontdek de ‘blinde vlekken’.

© Agora

10. Deel de oogst
Samen genieten van de opbrengsten, dat lukt alleen als je de resultaten deelt. Niet alleen aan het eind, maar ook tussendoor. Dat inspireert anderen en creëert betrokkenheid.

© Fotografie Stan Bouman

Dankzij de Proeftuin ontdekten we elkaars meerwaarde en ervaart de huisarts nu dat wij verder kijken dan ‘de traplift’

Lisette Polman – WMO-Consulent bij de gemeente Oude-Ijsselstreek

Lees het volledige interview met Lisette in de proeftuingids >

Meer informatie? Neem contact op met:

Beleidsadviseur Zorg en Sociaal Domein
Beleidsadviseur Zorg en Sociaal Domein

Meer over proeftuinen

We moeten onze steeds schaarsere middelen en menskracht nóg doelmatiger en efficiënter inzetten. Maar in de praktijk lukt dit lang niet altijd, want het veld van professionals en vrijwilligers is complex en niet iedereen weet elkaar te vinden of kent elkaars rol. Daarom vragen wij lokale organisaties uit de zorg en het sociale domein in onze ‘proeftuin’ samen op zoek te gaan naar wat wel en niet werkt.