Leerwerkplaats Krimpenerwaard: van bewustwording naar actie

8 september 2026

‘We ontdekken dat veel organisaties elkaar eigenlijk nog niet weten te vinden‘.

Terwijl Hospice De Krimpenerwaard nog maar net de deuren heeft geopend, zijn coördinatoren Selma van Os en Trudy Lugthart ook betrokken als projectleiders bij de Leerwerkplaats Léven tot het Einde. Geen eenvoudige combinatie, vertellen ze eerlijk. Toch zien ze hoe waardevol het is om zorg, welzijn en zingeving dichter bij elkaar te brengen. ‘Als mensen elkaar beter weten te vinden, kunnen we veel meer betekenen voor inwoners in hun laatste levensfase.’

Zes leerwerkplaatsen die werken volgens de methode van de proeftuinen Léven tot het Einde! van Agora en Movisie, krijgen ondersteuning via de stimuleringsregeling van het NPPZ II. Agora adviseert en ondersteunt deze leerwerkplaatsen, daar waar gewenst. In een serie interviews laten we initiatiefnemers en betrokkenen van deze zes lokale projecten aan het woord.

Een uitdaging: een leerwerkplaats én de opening van het nieuwe hospice

De leerwerkplaats in de Krimpenerwaard brengt professionals en andere betrokkenen uit zorg, welzijn en palliatieve ondersteuning samen rond een gezamenlijke vraag: hoe kunnen inwoners in hun laatste levensfase beter ondersteund worden? Vanuit verschillende organisaties zoeken deelnemers naar oplossingen voor vraagstukken die zij dagelijks tegenkomen.

Samen zoeken naar oplossingen voor vraagstukken die dagelijks voorbijkomen.

Voor Selma en Trudy kwam de leerwerkplaats op een bijzonder moment. Tegelijkertijd waren zij namelijk volop bezig met de opening van het nieuwe hospice.

“Onze eerste prioriteit lag natuurlijk bij het opstarten van het hospice. We waren bezig met vrijwilligers werven, processen inrichten en alles gereedmaken voor de opening. Dat was al meer dan een volledige baan. De leerwerkplaats kwam daar eigenlijk naast.”

Toch besloten zij de uitdaging aan te gaan.

Elkaar leren kennen

Wat de leerwerkplaats volgens de coördinatoren vooral zichtbaar maakt, is hoeveel organisaties elkaar nog onvoldoende kennen.

‘Wat mij het meest heeft verbaasd, is dat mensen elkaar eigenlijk nog niet goed weten te vinden,” zegt Selma. “Veel zorgprofessionals weten bijvoorbeeld niet goed wat welzijnsorganisaties voor inwoners kunnen betekenen.”

Dat merkt zij regelmatig in gesprekken. Zorgprofessionals kijken vooral vanuit een medisch perspectief, terwijl juist op sociaal, praktisch of zingevend vlak veel ondersteuning mogelijk is.

“Je kunt zoveel voor elkaar betekenen, maar dat gebeurt nog niet vanzelf,” legt zij uit.

Je kunt zoveel voor elkaar betekenen, maar dat gebeurt nog niet vanzelf.

De leerwerkplaats helpt om die werelden dichter bij elkaar te brengen. Deelnemers leren elkaars expertise kennen en ontdekken waar samenwerking mogelijk is.

Van bewustwording naar actie

Inmiddels zijn er vijf bijeenkomsten geweest. In de derde bijeenkomst speelden de deelnemers de serious game ‘Het mysterie van de palliatieve zorg’. Daardoor ontstonden drie werkgroepen die ieder een eigen thema hebben opgepakt.

Een eerste groep onderzoekt hoe aandacht voor zingeving beter zichtbaar kan worden gemaakt voor zowel formele als informele zorgverleners in de Krimpenerwaard.

Een tweede groep richt zich op de overgang van ziekenhuis naar thuissituatie voor mensen in de palliatieve fase. De begeleiding zou beter kunnen verlopen. De overdracht kan beter georganiseerd worden en het ontbreekt vaak aan een vast aanspreekpunt.

“Deze werkgroep constateert bijvoorbeeld dat informatie uit het ziekenhuis niet altijd vanzelf terechtkomt bij degene die de begeleiding thuis oppakt,” zegt Selma. “Dan begint iemand eigenlijk opnieuw, terwijl er al veel kennis beschikbaar is. De vraag is: wie neemt thuis de regie?”

De derde groep werkt aan het thema van de ‘laatste 1.000 dagen’. Daarbij staat het normaliseren van gesprekken over het levenseinde centraal. 

‘Hoe help je mensen om tijdig na te denken over wat voor hen belangrijk is? Hoe creëer je ruimte om over wensen, zorgen en betekenis te praten? Daar houden zij zich mee bezig.’

De werkgroep denkt onder meer aan bijeenkomsten, posters en materialen die inwoners helpen het gesprek hierover aan te gaan.

Leerwerkplaats Krimpenerwaard is één van de zes kansrijke projecten die ondersteund worden vanuit de NPPZ-II stimuleringsimpuls. Met deze steun kan de beweging concrete verbetering realiseren in de samenwerking tussen zorg, sociaal domein en informele zorg en ondersteuning rond de laatste levensfase van inwoners. 

Zingeving verdient meer aandacht

Een opvallend onderwerp binnen de leerwerkplaats is geestelijke verzorging.

‘Veel mensen denken bij geestelijke verzorging nog steeds direct aan geloof,’ vertelt Trudy. ‘Maar het gaat over veel meer dan dat. Geestelijke verzorging is beschikbaar voor mensen in de laatste levensfase, los van een geloof. Een geestelijk verzorger kan bij mensen thuis komen. Dat is nog heel onbekend. Terwijl juist in de laatste levensfase mensen vaak behoefte krijgen om te spreken over betekenis, verlies en wat er echt toe doet.’ 

Volgens Selma vinden veel zorgprofessionals het lastig om zelf dit soort gesprekken aan te gaan. 

‘Sommigen zijn er heel goed in, maar veel mensen vinden het spannend om onderwerpen als zingeving bespreekbaar te maken. Dan worden die gesprekken soms vermeden. Terwijl ze juist ontzettend belangrijk kunnen zijn.’

Daarom werkt de werkgroep rond zingeving aan meer bekendheid voor geestelijke verzorging in de eerste lijn, via de Centra voor Levensvragen.

Tijd als succesfactor

Ondanks het enthousiasme van de deelnemers zien de projectleiders ook een belangrijke uitdaging.

‘De mensen die deelnemen, doen dit vaak naast hun gewone werk. Vooral professionals uit welzijn, fysiotherapie en ergotherapie investeren hun eigen tijd in de leerwerkplaats. Zij doen mee in de avonduren of in vrije tijd. Dat maakt het lastig om iedereen langdurig betrokken te houden.’

De ervaring in de Krimpenerwaard laat volgens haar zien dat samenwerking niet vanzelf ontstaat. Het vraagt om blijvende aandacht en iemand die het proces stimuleert.

Samenwerking vraagt om blijvende aandacht en iemand die het proces stimuleert.

Een gezamenlijke verantwoordelijkheid

Voor Selma ligt de grootste winst in het eerder betrekken van ondersteuning rondom inwoners die een ernstige ziekte krijgen.

“Op het moment dat iemand een diagnose krijgt, zou je veel eerder kunnen laten zien welke hulp er allemaal beschikbaar is. Niet alleen medische zorg, maar ook welzijn, ondersteuning voor naasten en aandacht voor zingeving.”

Trudy en Selma hopen dat de leerwerkplaats uiteindelijk leidt tot meer samenhang rondom mensen in hun laatste levensfase. Niet de organisatie of het systeem moet centraal staan, vinden zij, maar de inwoner en diens naasten.

Trudy: “Mensen hebben in deze fase al genoeg aan hun hoofd. Dan is het belangrijk dat er iemand is die overzicht houdt en helpt om de juiste ondersteuning te organiseren, die past bij de mensen die het betreft en hun naasten.”

Selma vult aan: “Hoe beter we elkaar kennen, hoe beter we samen kunnen zorgen dat mensen kunnen leven tot het einde, op een manier die bij hen past. Ik gun iedereen dat er op het juiste moment de juiste zorg en ondersteuning beschikbaar is. Voor de één is dat medische zorg, voor de ander juist ondersteuning op sociaal of zingevend vlak. Als we elkaar beter weten te vinden, kunnen we daar samen veel meer in betekenen.”

De leerwerkplaats in de Krimpenerwaard is nog volop in ontwikkeling. Toch hebben de eerste stappen al iets belangrijks opgeleverd: nieuwe verbindingen tussen organisaties die elkaar eerder nauwelijks kenden en concrete acties voor de inwoners van Krimpenerwaard. 

Zie het eerdere nieuwsbericht van 15 september 2025 over de zes leerwerkplaatsen. En de interviews over de andere 5 leerwerkplaatsen:

– Leerwerkplaats Gooise Meren– Samen leven tot het laatst- een zorgzame beweging.

– Leerwerkplaats Zwijdrecht – Samen leren, samen doen.

– Leerwerkplaats Rotterdam – Met de kracht van de wijk.

– Leerwerkplaats Amsterdam-Centrum – Niemand verdwijnt achter de voordeur.

– Leerwerkplaats Stein – Brengt palliatieve zorg en sociaal domein dichter bij elkaar.

Meer informatie over leerwerkplaatsen ‘Léven tot het eind’ vind je hier.