Blog: Praatje maken

28 juli 2026

Onlangs startte de campagne ‘Een praatje maakt je dag’, om korte en spontane gesprekken te stimuleren. Een arts-assistent zei ooit tegen mij – ik was toen geestelijk verzorger in het ziekenhuis – nadat hij klaar was met zijn behandelgesprek met de patiënt waarmee ik in gesprek was: ‘Zo, nu kun jij weer verder met je praatje’.
Ik heb mij regelmatig afgevraagd hoe hij dat nu bedoelde, dat ‘praatje’. Bemoedigend? Lichtvoetig? Denigrerend? Alsof het er niet zoveel toe deed?  Ik weet het niet. Zo denk ik bij de campagne: goede start! Goed om elkaar te zien en te horen. Tegelijkertijd: er is nog zoveel méér mogelijk en ook: er is veel behoefte aan verdiepende gesprekken.

Een goed gesprek, een verdiepend gesprek, is heel belangrijk. Weldadig zelfs. In de palliatieve zorg stimuleren we het houden van een goed gesprek. Dat sluit aan bij het Generiek Kompas, de kwaliteitsstandaard in de langdurige zorg. In dat Generiek Kompas is de allereerste bouwsteen: het open gesprek. In dat open gesprek gaat het erom dat de patiënt zich gehoord weet, dat er goed geluisterd wordt. De BPSW, beroepsvereniging voor sociaal werkenden heeft er zelfs een hele waaier met methodieken voor ontwikkeld om dat open gesprek te voeren. Kennelijk dus niet zo eenvoudig als het klinkt!

‘Een ander tevoorschijn luisteren’

Ik herken dat als geestelijk verzorger. In de Klinisch Pastorale Vorming bestond zo’n 70 procent van die opleiding uit gespreksvoering. Theorie en heel veel praktijk. Het blijkt helemaal niet eenvoudig om goed te luisteren, de essentie uit te vragen, in het gesprek zelf te blijven. Om een ander ‘tevoorschijn te luisteren’. In twee zinnen bleek elke keer weer al zoveel informatie naar boven te komen vanuit de ander: waaruit te kiezen om op door te gaan? In die vorming heb ik stevig geleerd wat er allemaal bij komt kijken om een goed gesprek te voeren.

In alle mogelijke branches blijkt het houden van een goed gesprek essentieel. Of je nu geestelijk verzorger bent, mantelzorger, personeelsfunctionaris: het houden van een goed gesprek vraagt in hoge mate om professionaliteit, integriteit en energie. Wil je mensen echt leren kennen, dan is het nodig om een goed gesprek te kunnen voeren. Én is het evenzeer nodig om de goede vragen te kunnen stellen. Én is het nodig om te kunnen luisteren in laagjes: hoofd, hart, buik, onderbuik, zoals Johan Smit betoogt. Al die lagen in de gaten houden, ertussen kunnen schakelen en tegelijkertijd bij de ander en bij jezelf blijven: dat is de kunst van een goed gesprek. Niet eenvoudig, wel te doen en vooral: veel blijven oefenen en reflecteren.

Zo’n gesprek is puur weldadig, voor elke deelnemer aan het gesprek. Een echt goed gesprek geeft je een gevoel van geluk. Ik wens ieder bij tijd en wijle zulke gesprekken toe.

Guido Schürmann, beleidsadviseur Agora

Wie zich verder wil verdiepen:
– Johan Smit, Tot de kern komen. Kokboekencentrum, 2023, Utrecht;
– David Brooks, De kunst van mensen leren kennen. Het spectrum, 2023, Amsterdam.