Kennissynthese wijst uit:

Sociaal domein essentieel voor palliatieve zorg thuis

17 februari 2026

Veel mensen willen tot het einde van hun leven thuis blijven wonen. Om dit mogelijk te maken, is samenwerking tussen zorgprofessionals, burgers, vrijwilligers en professionals uit het sociaal domein belangrijk.
Een kennissynthese van het Nivel, Stichting PALZON en Agora laat zien dat Nederlands onderzoek naar deze samenwerking nog beperkt is, maar dat internationale studies potentie tonen. Het meeste onderzoek richt zich tot nu toe op zorgzame buurtgemeenschappen.

Beperkte kennisbasis en weinig inzicht in samenwerking
De kennissynthese startte met een internationale overzichtsstudie. Daaruit blijkt dat initiatieven vanuit het sociaal domein en Compassionate Communities, oftewel zorgzame buurtgemeenschappen, bijdragen aan palliatieve zorg voor thuiswonende mensen. Deze initiatieven bieden bijvoorbeeld praktische en emotionele steun door welzijnsprofessionals en vrijwilligers, met aanwijzingen van positieve uitkomsten zoals minder eenzaamheid en stress bij mensen in de laatste levensfase en hun naasten.
Tegelijkertijd ontbreekt inzicht in hoe de samenwerking tussen personen uit het sociaal domein en zorgprofessionals het beste kan worden vormgegeven. Ook is er nog weinig bekend uit onderzoek over hoe betrokkenen geschoold kunnen worden voor domeinoverstijgende samenwerking.

‘Deze kennissynthese maakt duidelijk dat we in Nederland al mooie stappen zetten, maar nog veel te leren hebben over de samenwerking tussen zorg en sociaal domein in de palliatieve fase. Dat vraagt om gezamenlijke leerprocessen tussen praktijk, beleid en onderzoek. Een opdracht die niet in de toekomstagenda van Palliatieve zorg en ondersteuning mag ontbreken.’ – Iris van Bennekom, bestuurder Agora

Nederlands onderzoek schaars maar veelbelovend
Afgerond Nederlands onderzoek naar de inzet vanuit het sociaal domein bij palliatieve zorg is nog zeer schaars. Wel zijn er de afgelopen jaren in veel gemeenten en buurten initiatieven gestart om hulp te bieden aan ongeneeslijk zieke mensen en hun mantelzorgers. De kennissynthese werd afgesloten met focusgroepijeenkomsten over aandachtspunten voor lopend en toekomstig onderzoek naar dergelijke initiatieven.

Over het onderzoek
Deze kennissynthese werd uitgevoerd in de tweede helft van 2025 en bestond uit drie onderdelen. Het eerste onderdeel was een internationale overzichtsstudie van relevant onderzoek, gevolgd door een literatuurstudie naar relevant onderzoek uit Nederland. Het derde onderdeel bestond uit twee online focusgroepbijeenkomsten, met respectievelijk onderzoekers en praktijkexperts. Het onderzoek werd gefinancierd door Agora.

Meer weten?
Bekijk de gehele Kennissynthese in de rapportage.

A. Francke, J. Hasselaar, B. Yildiz, S. Sangers, B. Onwuteaka-Philipsen. Kennissynthese Sociaal Domein en Palliatieve Zorg. Nivel/Stichting Palzon/Agora, 2026