Spring naar content

Column: Zingeving en spiritualiteit, zielsverwanten van betekenis

21 januari 2021

Zingeving en spiritualiteit worden vaak door elkaar gebruikt. Zijn ze hetzelfde? Het antwoord is ‘ja en nee’, vindt Guido Schürmann, beleidsmedewerker van Agora.

Zingeving en spiritualiteit gaan beide over betekenis. In de richtlijn ‘Zingeving en spiritualiteit in de
palliatieve fase’ gebruiken we beide begrippen naast elkaar. Maar wel in het besef dat er onderling
verschillen zijn. Zingeving kan een deel van spiritualiteit zijn of juist andersom.

Wat betekenis geeft

Ik zie zingeving als het brede begrip voor dat wat betekenis geeft aan het leven. Het kan dan gaan om
alledaagse zingeving of existentiële zingeving.
Bij alledaagse zingeving gaat het om de dagelijkse dingen, dat waarvoor je uit je bed komt en de
manier waarop je een dag plezierig of betekenisvol invult.
In de existentiële zingeving gaat het om levensvragen als ‘Waarom overkomt mij dit?’ en ‘Wat heeft
God/Allah hiermee te maken?’ tot ‘Wat wil ik met mijn leven?’.
Beide soorten vragen, de dagelijkse en de diepere levensvragen, vragen naar betekenis en zin en
passen daarom bij wat we meestal bedoelen met zingeving.

Vanuit traditie of stroming

Spiritualiteit is meer expliciet verbonden met een bepaalde traditie, geestelijke stroming of
levensbeschouwing. Die traditie biedt het perspectief waarbinnen je die levensvragen kunt stellen en
naar antwoorden zoeken. Bij spiritualiteit denk ik sterker aan bronnen: Bijbel, Heilige Boeken, gebed
en allerhande levensoriëntatie die geboden wordt in riten, symbolen of gemeenschappen. Vaak is
dat verzameld in tientallen jaren of eeuwen. Bij zingeving kan dat overigens ook zo zijn, je merkt
vanzelf hoe dun de scheidslijn is.

Zielsverwanten

Zingeving en spiritualiteit kun je zien als zielsverwanten: ze proberen hetzelfde te benadrukken
zonder dat ze samenvallen. Ze zijn soul mates omdat ze over hetzelfde willen gaan: de kern van het
bestaan. Dat is datgene wat of diegene die het leven de moeite waard maakt, ook op het moment
dat het leven vooral moeite kost. Zoals wanneer je leeft in de wetenschap ongeneeslijk ziek te zijn.
Beide begrippen zijn gelijkgezind en van dezelfde aanleg: zoeken naar betekenis om woorden en
gebaren te vinden bij jezelf, bij een ander, bij een cultuur of gemeenschap.

Het overkomt je

Soms kom je in het leven zo iemand tegen: een soul mate die je met en zonder woorden als
gelijkgezinde beschouwt. Je wordt één terwijl je ook altijd twee blijft. De ervaring is altijd: dit
overkomt me. Je kunt het niet zoeken, ineens word je het gewaar: er is iemand die ook zo denkt en
voelt. Zo is het in diepste betekenis bij zingeving en spiritualiteit ook: het woord doet vermoeden dat
je het kunt maken, dat je er zelf verantwoordelijk voor bent. Maar het start met de ervaring: het
overkomt mij. Zoeken naar betekenis vraagt fundamenteel om ontvankelijkheid, openheid, gewaar
worden.

Ik hoop dat die houding deel van u en mij mag zijn om vervolgens in zingeving en/of spiritualiteit
verder body te krijgen.

Guido Schürmann
Beleidsadviseur Agora zingeving en geestelijke verzorging


Guido Schürmann
gschurmann@agora.nl / 06 30 11 81 62