Boek ‘Niets dan tijd – een dialoog over leven en dood’

Het verhaal van een intense zoektocht naar perspectief op leven en dood

30 juni 2026

‘Ik ga al mijn levenskracht aanwenden om te sterven.’

Met deze woorden sluit Judith Zadoks het boek ‘Niets dan tijd – een dialoog over leven en dood’ af, dat ze samen schreef met Nelleke Posthumus Meyjes. Die ene zin geeft weer hoe Judith, na een proces van 3 jaar ziek zijn, omging met de laatste fase van haar ziekte en de naderende dood: zoveel en zo intens mogelijk leven. Terwijl het onvermijdelijke steeds meer onderdeel werd van de realiteit en verzet langzaam overging in accepteren en omarmen.   

Judith: ‘Even ben ik heel gelukkig. Door het afscheid te omarmen, voel ik zoveel meer ruimte in dit leven.‘

In ‘Niets dan tijd’ delen Judith en Nelleke met elkaar én de lezer hun emoties, vragen en ideeën rondom leven en dood en het bijzondere proces waarin zij zaten: Judith in het laatste jaar van haar leven vanwege uitgezaaide kanker en Nelleke met een nieuw perspectief op een langer leven vanwege een donornier.

Judith: ‘Ik ben gewoon ontzettend pissig dat iedereen verdergaat met het leven, terwijl ik straks dood ben.‘

‘Het laatste jaar van mijn leven is het eerste jaar van onze vriendschap’, schrijft Judith aan het begin van het boek. Een keiharde binnenkomer. ‘Onze vriendschap is schrijvend ontstaan’, vertelt Nelleke. ‘Onder tijdsdruk, want Judiths tijd was beperkt en ze wilde perse de presentatie van het boek meemaken. ‘Als het na mijn dood gepubliceerd wordt, vind ik er niks aan’, zei ze letterlijk. Dus hebben we geracet.’

Judith: ‘Is een mens met een ziekte altijd een patiënt? Nee, soms zit je in die rol, maar meestal niet. Je bent wel altijd een mens met een ziekte. Alleen is daar geen woord voor. Zieke volstaat niet, dan is de mens weer weg.’

Hartverscheurend
Die boekpresentatie maakte Judith nog mee, afgelopen voorjaar. In volle glorie. Ze hielp met alle voorbereidingen, las samen met Nelleke diverse passages voor uit hun boek en ze zong mee met de Bed Side Singers, de zanggroep waar Judith en Nelleke elkaar een jaar eerder leerden kennen. ‘Bij de boekpresentatie kwam alles bij elkaar’, aldus Nelleke. ‘Het was feestelijk en licht, precies zoals zij wilde.’
Vijf dagen na de boekpresentatie overleed Judith. Ze werd 62 jaar. ‘Het is mooi en hartverscheurend tegelijk.’

Judith: ‘Dit is krampachtig hangen aan een steeds dunner wordende lijn. Ik hang nog, maar ik geniet niet meer.’ 
Nelleke: ‘Je bent veel taaier dan ik, ouwe wapperaar.’

‘We hebben een levenslange vriendschap beleefd, in zo’n korte tijd’, aldus Nelleke. Door die tijdsdruk moest alles sneller, scherper en eerlijker. Het resultaat is een boek én een vriendschap vol wisselende emoties, diepe gesprekken, poëzie, muziek, levensvragen zonder antwoord, humor en rituelen. ‘We kozen bewust voor radicale openheid, ook over minder fraaie kanten, omdat veel mensen worstelen met gevoelens die zelden zichtbaar zijn.’ Judith en Nelleke wilden samen onderzoeken hoe dat zit met die gevoelens en wilden dat open gooien. Het boek neemt de lezer mee in hun dialoog. In hun perspectief op leven en dood en hun periodes van onmacht, woede, ontkenning, verdriet, vreugde, strijdlustigheid, verstilling, koppigheid en berusting.

Judith: ‘Direct na de diagnose voelde ik me uit het nest gegooid: jij mag niet meer meedoen. Een oude angst om er niet bij te horen, vlamde op.‘

Nelleke benadrukt dat ‘Niets dan tijd’ geen handboek is over hoe om te gaan met ziek zijn, levensvragen en afscheid nemen. ‘We hebben geen oplossingen. Dit is óns verhaal en we pretenderen niet te weten hoe anderen ermee om moeten gaan. Je zou er zelfs kritische vragen over kunnen stellen. Maar dit is wat ons gezamenlijke onderzoek heeft opgeleverd.’

Kibbelen
‘Als ik had geweten hoe intensief en heftig dit proces zou worden, dan zou ik het misschien niet gedurfd hebben’, zegt Nelleke terugkijkend. Ze is Tilly, de partner van Judith, erg dankbaar. ‘Zij heeft Judith alle ruimte gegeven om dit boek te schrijven, want ze wist hoe belangrijk dit voor haar was. Ze heeft ons enorm geholpen, als eindredacteur en soms ook als bemiddelaar als we kibbelden over dingen. Zonder haar hadden we dit niet kunnen doen.’

Nelleke: ‘Mijn verworvenheid van het afgelopen jaar, ook door het onderzoek dat wij samen aangingen Judith, is dat wennen mijn antwoord is op het zoeken naar balans. Voegen, schikken, plooien, aanpassen, assimileren, ergens vertrouwd mee raken. Wennen. De tijd nemen ermee te zijn, telkens opnieuw. Kan dat ook als je aan het loslaten bent?‘

Dubbelleven
Het boek en alle gesprekken die de basis vormen voor het boek, heeft hen beiden erg geholpen in hun persoonlijke proces, aldus Nelleke. ‘Het heeft mij een soort closure, afsluiting gegeven door de vragen die we elkaar steeds stelden. Je hebt een soort dubbelleven, als patiënt en als persoon. Hoe ga je daar nou mee om? En wat kom je allemaal tegen? We hebben elkaar daar heel fors over bevraagd en gingen steeds een laag dieper. Het klinkt misschien gek, maar ik ben er bijna over uitgepraat, nu. We moeten het ermee doen. Dit is wat het is.’

Judith: ‘Doodsangst gaat niet over de dood zelf, maar over het verlies van controle, van identiteit, van betekenis, van verbinding met anderen. Niet over de dood, maar over het leven.‘

‘Niets dan tijd – een dialoog over leven en dood’
Uitgeverij Breindok, 2026