Position paper Zingeving

Zachte krachten maken het verschil

29 september 2026

Wanneer mensen te maken krijgen met een ongeneeslijke ziekte of het levenseinde nadert, ontstaan vaak vragen over betekenis, identiteit, relaties en wat er werkelijk toe doet. Zulke zingevingsvragen hebben grote invloed hebben op het welzijn van patiënten en hun naasten. In die zingevingsvragen doen zachte krachten ertoe: warmte, tederheid, vertrouwdheid, liefde. In een position paper gaat Guido Schürmann, beleidsadviseur bij Agora, in op wat zingeving is, het belang om aandacht aan zingeving te geven bij palliatieve zorg en de uitdagingen van GV Thuis in de komende tijd.

Definitie Zingeving

In de position paper wordt allereerst gekeken naar hoe we zingeving kunnen verstaan. Wat bedoelen we met zingeving? In het onderwijsplan heeft het project Harmonisatie taal daar nadrukkelijk naar gekeken. Het heeft een mooie, actuele definiëring opgeleverd:
‘Zingeving gaat over wat mensen ten diepste beweegt en inspireert, en waardoor zij verbondenheid ervaren. Het is een doorlopend proces dat zichtbaar wordt in het alledaagse leven. Vragen als wie ben ik, wat is voor mij echt belangrijk en waar vind ik steun spelen hierin een centrale rol.’ (Wichmann, 2025).
Het is een definiëring die voor ieder toegankelijk kan zijn, van verzorgende tot specialist ouderengeneeskunde, van vrijwilliger palliatieve thuiszorg tot geestelijk verzorger en bestuurder. Het is meerdimensionaal, zonder dwingend te willen zijn opent het gedachte en gevoelens naar wat van waarde is voor nu en met wie je je verbonden weet.

De rol van Agora

In een tweede deel ligt de focus op de inspanningen van Agora sinds de oprichting in 2002 als ondersteuningsorganisatie palliatieve zorg. Zingeving heeft steeds een plek gekregen, op zijn minst in het bevorderen van de vierdimensionale blik in de palliatieve zorg: fysiek, sociaal, psychisch, zingevend/spiritueel. Een holistische visie, belangrijk om een totaalbeeld te hebben van de mens die zorg en ondersteuning vraagt. Agora heeft aan de wieg gestaan van de richtlijn, heeft symposia georganiseerd rond ethiek en spirituele zorg, heeft het project GV Thuis geleid bij de opstart en was penvoerder voor het onderwijsplan Zingeving in zorg en sociaal domein.
De noodzakelijke aandacht voor zingeving gaat ook in de nieuwe organisatie die Agora en PZNL gaan vormen blijvend vorm krijgen in kennis, innovatie, richtlijnen en ontwikkeling.

Toekomst GV Thuis

Tenslotte wordt de blik gericht op de toekomst van Geestelijke Verzorging thuis (GV Thuis). Wat is er nodig om het te bestendigen, relevant te laten zijn en toegankelijk voor wie met levensvragen rondloopt?
Een belangrijk deel zit in signaleren en verkennen: herkennen van levensvragen en het durven doorvragen bij degene met wie je in contact bent. Nogal eens is er verlegenheid, veroorzaakt door tijd (heb ik hier wel tijd voor?), competentie (kan ik dit wel vragen, hoe ga ik om met reacties? ) en onzekerheid (hoe zit het met mijn eigen zingeving?). Er zijn hiervoor diverse tools ontwikkeld die zich inmiddels hebben bewezen. Het kennen en benutten daarvan is een vervolg om zingeving de juiste aandacht te blijven geven. Tenslotte zijn samenwerken en verbinding kernwoorden voor een toekomstige goede palliatieve zorg en ondersteuning.

Goed leven, goed sterven, dat is uiteindelijk het doel van passende palliatieve zorg. De campagne Leven tot het laatst ondersteunt dit en draagt dat uit. De position paper staat in die lijn en stimuleert de vraag naar waarden en wensen, voorafgaand aan zorg en ondersteuning. Bij die waarden en wensen komen de zachte krachten naar voren die een mens tot mens maken.

Lees de position paper Zingeving: Zachte krachten maken het verschil van Guido Schürmann.