Verschillende belangen, eenzelfde doel

Column: Morele stress: niet (alleen) jouw probleem

30 maart 2026

Zorgprofessionals in de VVT, psychiatrie, gehandicaptenzorg en jeugdzorg hebben langdurige relaties met hun cliënten en diens naasten. Dat kan de zorg ten goede komen, maar ik zie ook dat het fricties kan opleveren. Want waar meerdere mensen betrokken zijn, spelen vaak ook verschillende belangen.

Iedereen wil het goede doen, zeker voor mensen die kwetsbaar zijn. Maar wat is ‘het goede’? Daar heeft ieder zijn eigen beeld bij, afhankelijk van eigen ervaringen en overtuigingen.

Waar familie vraagt om een infuus om vocht toe te dienen aan hun geliefde, omdat zij denken dat dit extra lijden voorkomt, wil een verpleegkundige dat infuus liever niet toedienen, ook vanuit het idee extra lijden en lichamelijke belasting te voorkomen.

Waar zorgverleners vragen om sedatie van een onrustige bewoner omdat ze hem anders niet kunnen wassen zonder dat hij ze slaat, kan de arts weigeren dit voor te schrijven omdat zij vindt dat dit niet past binnen de kaders van de Wet Zorg en Dwang.

Of waar de zorgprofessional zich eigenlijk ziek zou moeten melden, gaat hij of zij toch aan het werk om collega’s en patiënten niet tekort te doen. En vraagt de manager zich af: moet ik het welzijn van deze medewerker voorop stellen en hem of haar toch naar huis sturen, ook als dit de werkdruk van het team verhoogt?

Als je het gevoel hebt dat je iets moet doen dat tegen je principes ingaat, als je niet weet wat ‘het goede’ is om te doen, of als het schuurt omdat er verschil van inzicht is, kan morele druk ontstaan en uiteindelijk ook morele stress.

Dit los je niet op met een discussie over wie gelijk heeft of  wie ‘het meeste ‘recht van spreken’ heeft als ervaren mantelzorger, als zorgprofessional met kennis en ervaring of als zorgmanager met heel eigen verantwoordelijkheden.

Wat hierin helpt is elkaar écht horen en dus ook écht luisteren, blijkt uit het onderzoek dat ik gedaan heb naar morele stress. Erachter komen wat de ander belangrijk vindt en waarom. Wat er voor hen op het spel staat.
Alleen al gehoor krijgen voor wat er voor jou speelt, haalt vaak de druk van de situatie.

Net als het inzicht dat alle betrokkenen in de situatie invloed hebben op jouw morele stress. En dat het daarmee niet alleen jouw probleem is en je het dus niet alleen hoeft op te lossen.

Floor Vinckers

Deelsessie symposium:
Floor Vinckers verzorgt dinsdag 16 juni de deelsessie ‘Morele Stress bij zorgverleners: Helpende strategieën uit de praktijk’ tijdens het symposium Morele stress – Goed zorgen voor de ander én jezelf.
Tijdens deze interactieve workshop deelt ze inzichten uit haar onderzoek naar morele stress bij zorgverleners  in vier verschillende sectoren: VVT, GGZ, jeugdzorg en de gehandicaptenzorg. Je ontdekt welke factoren bijdragen aan morele stress en het niet alleen het probleem van de zorgprofessional is.
Floor Vinckers is onderzoekster bij het Universitair Netwerk Ouderenzorg UMCG.
-> Ga voor meer informatie over het programma van het symposium, alle sprekers en aanmelden naar:  https://bit.ly/3OSHGek
NB: Wees er snel bij. Er geldt een early bird korting tot 7 april!