Cultuursensitieve zorg vraagt om oordeelloos luisteren

Column: ‘De persoon zien en juist níet diens achtergrond, huidskleur of geslacht’

3 april 2026

De multiculturele samenleving vraagt van zorgverleners dat ze in hun werk rekening houden met de culturele achtergrond van hun patiënten of cliënten. Wensen, waarden en behoeften kunnen immers verschillen als mensen een moslimachtergrond hebben, katholiek zijn of juist helemaal geen geloof aanhangen.

Dus leren we zorgverleners om cultuursensitief te werken. We leren ze om rekening houden met de andere persoon voor hen, niet alleen op basis van wat ze geleerd hebben uit boeken, op school en in de media. We leren hen wat `rechtvaardig` is, ook al is dat anders dan zijzelf normaal vinden.

Cultuursensitiviteit is daarmee rationele logica die kan worden aangeleerd. Je hebt iets over de ander geleerd, dat je rationeel en intellectueel kunt duiden. Je ziet een hoofddoek en in je hoofd ontstaan en als vanzelf een aantal vooronderstellingen.

Maar daarmee doen we mensen tekort. Want religie en geloofsovertuigingen zijn diep verweven met ook culturele, etnische elementen en/of genderdiversiteit. Met gevoel en emoties en met ongeschreven regels die je niet zomaar kunt duiden. Regels die je niet zomaar begrijpt als je niet dezelfde achtergrond deelt.

Koningin Máxima zei ooit tijdens haar inburgeringsperiode in Nederland: ‘Dé Nederlander bestaat niet.’ En dat is natuurlijk ook zo. Zo klein als Nederland is: de verschillen tussen  bijvoorbeeld Limburgers en Friezen zijn evident.

Je krijgt als Nederlands kind ‘jouw Nederlandse cultuur’ niet aangeleerd uit een boekje. ‘Iedereen weet het wel’. Toch? Het is ‘iets vanzelfsprekends’. Denken we. Tot we die cultuur proberen uit te drukken in woorden. Dat blijkt dan erg lastig.
We worden ons vaak pas bewust van onze cultuur als we in een andere cultuur stappen. Bijvoorbeeld op vakantie. Dan is niets meer vanzelfsprekend en merk je dat jouw `normaal, niet universeel is.

Cultuursensitieve zorg en ondersteuning betekent voor mij dat ik de persoon zie en juist níet diens achtergrond, huidskleur of geslacht. Dat dwingt mij om mijn eigen belemmeringen en vooronderstellingen over religie of gender opzij te zetten en aanwezig te zijn.

Ik neem natuurlijk waar met vijf zintuigen, maar voeg er nog drie ‘innerlijk zintuigen’ aan toe: gedachte, visie en intuïtie. Van daaruit wil ik oordeelloos luisteren. Als je luistert zonder oordeel en analyse, ontstaat er ruimte voor echte verbinding.

Elke ontmoeting is zo een nieuwe momentopname. Elke ontmoeting vraagt opnieuw om oordeelloos luisteren. Want elke dag is anders, voor jou én voor die persoon die je ontmoet of opnieuw ontmoet. Wat iemand nodig heeft, diens behoeften en wensen, kunnen dagelijks wisselen. Door een nieuwe ervaring, omdat pijnmedicatie goed aanslaat of na een fijn gesprek met familie en vrienden.
Je kunt dus niet zomaar uitgaan van jouw ervaring van de vorige dag. Dat vraagt elke keer weer iets van ons, dat vraagt heel veel van zorgverleners. Met geleerde logica, routine, rationele en intellectuele vorming-onderwijs kom je er niet. Want mensen zijn niet alleen logisch, maar ook biologisch.

Godian Ejiogu

Deelsessie symposium:
Godian Ejiogu verzorgt op 16 april de deelsessie Cultuursensitieve zorg begint bij jezelf, tijdens het symposium Morele stress – Goed zorgen voor de ander én jezelf.
Iedereen brengt zijn eigen culturele achtergrond met zich mee met bijbehorende normen en waarden. Dat kan botsen met de normen en waarden van de mensen die je verzorgt en ondersteunt en kan zelfs leiden tot morele dilemma’s en stress.  Wat doe je in zo`n situatie? In de deelsessie ga je samen in gesprek over hoe je cultuursensitieve zorg kunt bieden, vanuit kennis van je eigen achtergrond en met oordeelloos luisteren.

Godian Ejiogu is oprichter en directeur van Peace Servant. Daarnaast is hij onderzoeker, geestelijk verzorger, auteur van diverse boeken en geeft hij trainingen over o.a. cultuursensitiviteit.
Ga voor meer informatie over het programma van het symposium, alle sprekers en aanmelden naar:  https://bit.ly/3OSHGek
NB: Wees er snel bij. Er geldt een early bird korting tot 7 april!