Onderzoek naar het perspectief van mantelzorgers op samenwerking
‘Mantelzorgers willen gezien worden en erkenning voor de waarde van hun inzet’
27 maart 2026
Mantelzorgers zorgen vaak uit liefde voor de ander en doen dat meestal met plezier. Zij kennen de zorgvrager goed, waardoor ze weten hoe er op een passende manier hulp kan worden geboden. Zorg- en welzijnsorganisaties zoeken naar manieren om de samenwerking met mantelzorgers te verbeteren. Maar hoe denken mantelzorgers over zo’n samenwerking?
Verwachtingen
Veel mensen hebben de opvatting dat zorgvragers eerst hulp van hun eigen familie of bredere sociale netwerk zouden moeten krijgen als dat nodig is. Tegelijkertijd verwachten ze dat er professionele hulp beschikbaar is als hulp uit het eigen netwerk niet afdoende is, vooral in langdurige of complexe zorgsituaties. Mantelzorgers willen dat de overheid professionele ondersteuning mogelijk maakt. En dat ze de zorg toegankelijk en betaalbaar houdt.
‘Mensen moeten zelf kunnen beslissen of ze mantelzorg willen leveren‘
Veel mantelzorgers vinden dat de overheid van burgers mag verwachten dat zij hun naasten ondersteunen als dat nodig is. Daarbij tekenen ze wel aan dat diezelfde overheid burgers niets mag verplichten. Mensen moeten zelf kunnen beslissen of ze mantelzorg willen leveren.
Sommige deelnemers aan mijn onderzoek naar hoe mantelzorgers kijken naar de verdeling van rollen en zorgtaken, hekelen de hoge verwachtingen die de overheid van mantelzorgers heeft. Ze vragen zich af of de beleidsmakers wel een realistisch beeld hebben van wat het geven van mantelzorg in de praktijk betekent. Ze wijzen er bijvoorbeeld op dat het geven van mantelzorg soms lastig is te combineren met andere rollen, zoals die van ouder, werknemer of actieve burger.
Diversiteit
Beroepskrachten bespreken het delen van zorg nauwelijks met mantelzorgers. Het zou van meerwaarde zijn als ze dat wel zouden doen. Om te komen tot een goede samenwerking en omdat het kan leiden tot wederzijds begrip over het geven en delen van zorg.
Van belang hier is dat de opvattingen van mensen over het delen van zorg lijken te verschillen. Iemands gender, eigen gezondheid, levensfase, en eventuele migratieachtergrond zijn voorbeelden van diversiteitskenmerken die een rol spelen in de opvattingen over zorg. Ook opvoeding, familiebanden en religiositeit zijn van invloed op hoe iemand denkt over het delen van zorg. Het begrijpen van zorgopvattingen van mantelzorgers vraagt met andere woorden om een (diversiteits-)sensitieve aanpak van beroepskrachten.
Tevreden
Er zijn verschillende manieren om mantelzorgers te helpen. Bijvoorbeeld door beroepskrachten die primair worden ingezet om zorgvragers te helpen en ondersteunen. De verwachting is dat die beroepskrachten in de toekomst vaker met mantelzorgers zullen optrekken. Ook voor hen is het belangrijk om diversiteitssensitief te werken.
Uit het onderzoek blijkt verder dat de meningen van mantelzorgers over het delen van zorg met beroepskrachten verschillen. Zo zijn werkende mantelzorgers en mantelzorgers die met ernstige zorgsituaties geconfronteerd zijn, minder tevreden over het delen van zorg met beroepskrachten. Ook mantelzorgers die vanuit een ouder-kindrelatie hulp bieden aan iemand met mentale problemen oordelen vaak negatiever over het delen van zorg met beroepskrachten.
Mantelzorgers hopen dat beroepskrachten zich verdiepen in hun achtergrond, omdat dit mede bepaalt hoe de zorgverantwoordelijkheden in het eigen leven kunnen worden ingepast.
‘Mantelzorgers willen graag gezien worden’
Gezien worden
De verschillen in opvattingen over het delen van zorg tussen mantelzorgers en beroepskrachten laten zien hoe belangrijk het is dat beroepskrachten oog hebben voor individuele mantelzorgers. Geen mantelzorger of mantelzorgsituatie is hetzelfde.
Wat mantelzorgers wel met elkaar gemeen hebben, is dat zij graag gezien willen worden door de beroepskrachten en dat de waarde van hun inzet wordt erkend.
Deelsessie symposium: Gedeelde zorg: Het perspectief van de mantelzorgers’
Yvette Wittenberg verzorgt dinsdag 16 juni de workshop ‘Gedeelde zorg: Het perspectief van mantelzorgers’ tijdens het symposium Morele stress – Goed zorgen voor de ander én jezelf. Ze deelt inzichten uit haar promotieonderzoek ‘(Un)seen: Unravelling variety in caregivers’ views on sharing care’ waarin ze antwoord zocht op onder andere de vraag: hoe denken mantelzorgers over de verdeling van zorgverantwoordelijkheden tussen henzelf, beroepskrachten en de overheid?
Yvette Wittenberg werkt als docent/onderzoeker bij de bacheloropleiding Social Work en het Lectoraat Stedelijk Sociaal Werk van de Hogeschool van Amsterdam.
-> Ga voor meer informatie over het programma van het symposium, alle sprekers en aanmelden naar: https://bit.ly/3OSHGek
NB: Wees er snel bij. Er geldt een early bird korting tot 7 april!
Dit artikel is een ingekorte versie van een groter artikel dat Yvette Wittenberg in 2025 schreef voor de Website Sociale Vraagstukken.
Delen: