“Loslaten, de dood en het einde van je relatie accepteren, wat is dat afschuwelijk moeilijk”

Aantal weergaven: 1458

Nu bijna drie maanden geleden overleed mijn lieve man Jos. Thuis in ons midden, na tweeëneenhalf jaar te hebben geleefd met ongeneeslijke kanker.

De nucleaire therapie die hij kreeg gunde hem tijd. De tumoren gingen weliswaar niet weg maar werden wel kleiner en groeiden langzaam weer groter. Die kostbare tijd maakte het hem en ons gezin mogelijk om de eerste klap van diagnose te verwerken. De verschrikkelijke mededeling dat hij dood zou gaan kreeg perspectief in de tijd. Tijd voor Jos om te overdenken wat voor hem van waarde was en hoe hij de laatste periode wilde beleven. Tijd voor mij en de kinderen om daarin met hem mee te leren leven.

Naast verdrietig zijn de laatste jaren ook bijzondere en mooie jaren geweest. We hebben stukje bij beetje kunnen praten over het onvermijdelijke en treurige afscheid dat ons te wachten stond, over hoeveel we van elkaar en de kinderen hielden en er was steeds minder plaats voor kleine onvredes. Hij kon denken over wat hij nog wilde doen zolang het kon en wanneer het wat hem betreft "genoeg" zou zijn.

"Samen langzaam toegroeien, naar loslaten"

Jos was geen prater, hij potte gauw iets op. Ik besef me hoe anders het had kunnen zijn, wanneer ons die tweeëneenhalf jaar niet gegeven zou zijn. Want wat vroeg het veel van hem om 'eigen regie' te hebben. Weten wat hij wilde met de dood voor ogen, 'nee' zeggen tegen nóg een behandeling als die werd geopperd, dat was ontzettend moeilijk. Hij wilde leven maar ook mij, de dochters en kleinkinderen kunnen loslaten. Hij wilde vooral niet alleen maar 'strijden' tot het onvermijdelijke einde, maar het leven zo volop mogelijk leven tot dat moment. En wij, wij moesten hem kunnen laten gaan op het moment dat hij dat aangaf. Daar zijn we langzaam naar toegegroeid. Loslaten, de dood en het einde van je relatie accepteren, wat is dat afschuwelijk moeilijk.

Tijd en 'kwaliteit van leven' voor hem en voor ons, ze hingen nauw samen. De specialist, de huisarts, de thuiszorg, familie, vrienden en buren: allen hebben bijgedragen aan aspecten van 'kwaliteit'. Het was 'kwali-tijd'.... De specialisten schonken hem tijd met hun therapie, de huisarts het goede gesprek over hoe het doodgaan zou zijn en zijn onvoorwaardelijke bijstand en nabijheid, de thuiszorgdames van Buurtzorg die elk signaal oppakten, vragen stelden en dag en nacht klaar stonden. Familie en vrienden waarvan sommigen afstand namen of helemaal niets van zich lieten horen en anderen die in een veel hechtere relatie met Jos en ons zijn komen te staan. En de buren die ook bij de uitvaart hebben geholpen. Want wij hebben een ouderwetse achterhoekse "buurt".

"It takes a community to die peacefully"

Er wordt wel gezegd, "It takes a village to raise a child". Ik denk dat je ook kunt zeggen: "It takes a community to die peacefully". Als zieke en als naasten heb je mensen om je heen nodig die je na staan en bij staan. Professionals, vrijwilligers, familie, vrienden en buren. Allemaal zijn ze belangrijk, allemaal spelen ze een rol. Zo hebben wij het mogen ervaren en daar prijs ik me gelukkig mee. Neemt niet weg dat ons pad naar de dood geen "juichverhaal" is geweest. Er valt nog veel te verbeteren. In communicatie, samenwerking, aandacht voor alle dimensies en niet alleen voor het medische aspect.

Mijn ervaringen neem ik mee in mijn werk bij Agora. De komende jaren richten wij ons op alle partijen, formeel en informeel in de lokale gemeenschap. Hoe kunnen zij helpen om het leven van mensen die ongeneeslijk ziek zijn of kwetsbaar door ouderdom zo goed mogelijk te laten zijn, tot het einde daar is? Allan Kellehear inspireert ons, en vooral ook al diegenen met ervaringen dicht bij huis. Want ja, leven doen we samen, sterven ook.

Met dank aan iedereen die mij en Jos heeft bijgestaan in de afgelopen jaren,
Clémence

© Clémence Ross, directeur Agora

Auteur: Clémence Ross

IconClassfa-newspaper-o

4 reactie(s) op artikel "“Loslaten, de dood en het einde van je relatie accepteren, wat is dat afschuwelijk moeilijk”"

Avatar image
Theo Joosten
21-2-2019 08:58

Dag Clemence,

Gecondoleerd en alle sterkte toegewenst.

Theo Joosten


Avatar image
Linda van Ingen
21-2-2019 10:51

Wat een liefdevol verslag Clëmence en tegelijk heldere analyse. Alle sterkte met jullie verlies.

Linda van Ingen


Avatar image
Huub Stammes
22-2-2019 20:29

Hallo Clemence,

Wat mooi dat je jullie afscheid zo hebt beschreven. Zet aan tot er over nadenken. Sterkte met het verlies van Jos.

Grt Huub


Avatar image
elsedien de groot
25-2-2019 11:59

Beste Clemence ,

Gecondoleerd en wat verschrikkelijk dit te horen en wat mooi, hoe je het beschrijft. Ik heb Jos maar kort gekend, helaas. Voor jou gaat e weg verder. Heel veel sterkte op je pad.

Maar dank voor je mooie bericht, erg liefdevol.

Groet Elsedien

Laat uw reactie achter

This form collects your name, email, IP address and content so that we can keep track of the comments placed on the website. For more info check our Privacy Policy and Terms Of Use where you will get more info on where, how and why we store your data.
Reactie toevoegen