Wat betekent ongeneeslijk ziek zijn voor een patiënt en zijn/haar naasten? En welke rol kunnen zorgverleners, vrijwilligers en andere betrokkenen daarbij spelen?
De verhalen laten zien hoe mensen omgaan met de eindigheid van het leven, hoe zij invulling geven aan hun leven tot het einde en hoe je als betrokkene van betekenis kunnen zijn.

Longarts Sander de Hosson - Bam!

Aantal weergaven: 106436

Bam!

'Hij knikt. Zijn vrouw knikt. Zijn kinderen huilen, zachtjes, in de hoek. Ik kijk ze aan. Ook zij knikken.'

De laatste uren

Lente. Het is vroeg in de morgen. De regendruppels aan de andere kant van de ruit, badend in voorzichtige zonnestralen, verraden een vochtige nacht. Hij kijkt ernaar met vermoeide ogen. Al vaker sprak hij over die vermoeidheid, maar het is hem nu ook aan te zien. Waar eerder deze week zijn ogen nog gestraald hadden, waren ze nu doffer geworden. De verpleegkundige wijst mij op een onheilspellende teken: een gevlekte kleur van zijn benen. “Het lijkt me goed als uw familie naar het ziekenhuis komt,” bevestig ik zijn angst. Zijn ogen stralen die ochtend alleen nog kort als zijn vrouw en zonen binnenkomen.

Een paar weken geleden

Hij is directeur van een fabriek. Joviaal. Bourgondisch. ‘Druk’ zegt hij, als ik hem vraag waarom hij niet eerder gekomen is. Al veel langer klaagt hij over pijn in zijn buik en rug. Hij eet slecht. Een vervelend hoestje dat maar niet overgaat. Nu hij bloed ophoest, heeft hij aan de bel getrokken. Hij kijkt naar de grote tumor op de foto op het scherm. “Tja. Bedrijf. Druk, mijn mensen, ik moest er zijn,” mompelt hij. Zijn vrouw legt haar hand op de zijne. Een ingehouden snik. Zijn gezicht spreekt boekdelen. Ik kijk naar het scherm. Niet naar de tumor, maar naar zijn leeftijd rechts boven in het scherm: 47 jaar oud.

Hij vraagt om eerlijkheid en krijgt die: “Zonder behandeling zes weken, met behandeling gemiddeld zes tot negen maanden”, luidt zijn doodsvonnis. Het is een gemiddelde. Er zijn uitzonderingen,” schamper ik nog. Catastrofaal. Een voorheen gezonde, jonge man, een gelukkig gezin met een tweeling van net 12 jaar in de brugklas, een verre vakantie in het verschiet. Maar nu vooral massale uitzaaiingen in de lever, in de botten en God-weet-waar. Kleincellige longkanker.

De laatste weken

We zijn vol goede moed begonnen met chemotherapie, maar al na de tweede kuur blijkt dat hij dit niet wil volhouden. Zijn beenmerg reageert rampzalig op alle toxische stoffen die we hem toedienen met nauwelijks nog te meten witte bloedcellen. Door deze zeer matige afweer, ontwikkelt hij een felle longontsteking. Het resulteert in deze ziekenhuisopname en een duidelijke boodschap voor mij. Hij wil geen chemotherapie meer. We starten antibiotica en bereiden het laatste ontslag naar huis voor.

De laatste twee dagen

Antibiotica. Een korte opleving. Een volgende knal. Longembolieën. Benauwdheid. Diarree. Uitputting. Bovenal die ambivalente angst. Angst voor de dood en het doodgaan. Maar misschien nog wel meer de angst om te blijven leven.

We beginnen met een morfinepomp tegen de steeds heftiger wordende benauwdheid. Eindelijk. Het lijstje mensonterendheid is veel te lang geworden. Het geeft hem tijdelijk rust, opluchting. En een mogelijkheid om afscheid te nemen. Zijn geliefden vast te houden. Godzijdank zijn er dit soort middelen en godzijdank worden ze ingezet. Zonder morfine zou de dood, althans het doodgaan zoveel rauwer geweest zijn. Euthanasie wil hij niet. “Ik wil elke seconde die ik heb bij mijn vrouw en kinderen zijn.” Maar tegelijkertijd ook dat: “Ik ben erg benauwd en verschrikkelijk moe”. Naar huis of hospice wil hij niet meer.

De laatste uren

Ik kijk de kamer rond. Gezichten vol emoties. Verdriet. Woede. Angst. Berusting.

Na twee dagen van afscheid nemen, rest er nog één besluit. We hebben het al doorgesproken. Er is een refractaire situatie. Hij is op. De morfine ophogen leidt tot nog meer klachten van vermoeidheid en wellicht ook meer onrust en angst, het is geen optie meer. “Ik wil starten met palliatieve sedatie”, zeg ik. “Ik wil u medicijnen geven waarbij uw bewustzijn wordt verlaagd tot een comfortabel niveau.” Ik merk dat ik het niet stel, maar vraag. Ik zoek bevestiging. Bevestiging voor de keuze nooit meer echt wakker te kunnen zijn. Om te overlijden zonder daar weet van te hebben. Maar telkens ervaar ik dat deze vraag leidt tot een gevoel van bevrijding. Bevrijding van een leven dat zo plaagt.

Hij knikt. Zijn vrouw knikt. Zijn kinderen huilen, zachtjes, in de hoek. Ik kijk ze aan. Ook zij knikken.

Het medicijn staat klaar, in een spuitenpomp. We dienen het toe en zien al vlot de ontspanning van zijn lichaam waar hij zo naar verlangt. Zijn vrouw legt weer haar hand op de zijne. In de hoek staat een open fles wijn. Ik staar er naar. Ik kan dat verschrikkelijk mooi vinden. Het leven, zo ronduit, in deze kamer.

Als ik later wegloop, rennen zijn zoontjes achter mij aan. Ze zeggen niets, maar geven mij een hand. Kort vang ik die veelzeggende blikken met diezelfde voortlevende stralen die ik bij hun vader zag. Ze groeten me, kort, strak, gemeend: "Bedankt". Bam. Brok in mijn keel. Dan draaien zij zich resoluut om en lopen met gebogen rug terug naar de plaats waar hun vader overlijden zal.

Palliatieve sedatie. Sinds 2005 een behandeling in de laatste levensfase die waardig sterven in Nederland mogelijk maakt. Dat is veel andere landen niet gegeven. Het is een menserende behandeling. Dat voorrecht mogen we nooit, maar dan ook nooit meer kwijt raken.

(c) Longarts Sander de Hosson

Image

Auteur: Sander de Hosson

Meer links

IconClassfa-newspaper-o

29 reactie(s) op artikel "Longarts Sander de Hosson - Bam!"

Avatar image
Annet koops
21-10-2016 12:33

Steeds weer ben ik zeer onder de indruk van de situaties, de manier waarop je ze beschrijft en de prachtige wijze waarop je hiermee omgaat. Dank jee wel dat je een voorbeeld stelt voor allen die werkzaam zijn met mensen, onder soms mensonwaardige omstandigheden. En dat je duidelijk maakt dat hulpverleners. Begeleiders, verpleegkundigen, artsen e.a. wel degelijk een verschil kunnen maken door lijden te verzachten.


Avatar image
Gerry
21-10-2016 13:18

Kippenvel, wat bijzonder mooi weer beschreven. Steeds weer ontroerd door jou schrijfwijze. Wat een mooi mens ben je. Je bent een voorbeeld voor vele artsen. Chapeau!

Verpleegkundige neurologie.


Avatar image
Sjoukje moes
21-10-2016 13:33

Steeds weer raak Ik ontroerd door je collums. Zo uit het leven gegrepen. Ook laat je zien wat voor een betrokken arts je bent. Een inspiratie bron voor velen.


Avatar image
Ymte Osinga
21-10-2016 13:35

Ontroerend! Prachtig beschreven en ik ben diep onder de indruk van de manier waarop u uw werk beschrijft. Een voorbeeld voor ons allen. Bedankt!


Avatar image
Renate
21-10-2016 13:40

Sander, fijn mens ben je toch! Je kunt de uitslagen niet wegvegen, beter maken of verfraaien. Wel kun je eerlijk en faciliteerend zijn. Fijn, dat je hem laat kiezen. Wellicht geeft dit het gevoel van 'iets kunnen inbrengen'

Zeker bij een persoon, die altijd zelf beslissingen heeft genomen. Waarschijnlijk handel je hier met onderbuikgevoel, vragend of toelichtend. Blijf hier op je gevoel af gaan, dit maakt je een fijn mens! Een goede arts is in mijn optiek een mix van kennis, wijsheid en compassie. Keer op keer vind ik dit in je verhalen terug.

Diepe buiging, respect.


Avatar image
Linda
21-10-2016 13:53

7 oktober naar het congres in Ede geweest, daar sprak je zo ontzettend boeiend. Was toen al zeer onder de indruk. Ook nu weer weet je zo ontroerend en pakkend een situatie te beschrijven. Het laat een arts zien met gevoel en betrokkenheid. En zoals hierboven al een keer omschreven: een inspiratiebron voor velen


Avatar image
Jan
21-10-2016 14:20

De manier waarop jij het verwoord is voor ons zo bekend helaas, maar toch ook een steun voor anderen die dit nog gaan meemaken. Beide ouders zijn op deze manier overleden we weten waar de mensen voor komen te staan, een arts die dan zo meeleeft en zijn ervaringen deelt aan derden mag een zegen zijn voor het WZA.


Avatar image
Fennie
21-10-2016 14:49

Tranen in mijn ogen, brok in mijn keel. Ontroerend mooi geschreven! Heel veel sterkte voor de naasten, maar ook voor jullie, artsen en verpleegkundigen!


Avatar image
Ans
21-10-2016 15:41

Ik zou willen dat er meer artsen zoals jij waren.....

verpleegkundige hospice


Avatar image
Karin
21-10-2016 15:49

Een verhaal dat mij weer kippenvel geeft zoals de vele verhalen die jij meemaakt en ons vertelt. Mooi hoe jullie tot het laatst de mensen met respect, empathie en liefde begeleiden. Zoals iemand voor mij al schreef : waren er maar meer artsen zoals jij...

Karin, oedeem- & oncologie fysiotherapeut


Avatar image
Jannie
21-10-2016 16:28

Mooi om te lezen ......Indrukwekkend...moeilijk. Maar dokter , maar zeker een prachtig mens. Maar wat allemaal triest. Ik werk als voedingsass.in het ziekenhuis.Zie veel verdriet, en soms hoop en het wanhopig zijn.Gelukkig kunnen ook wij eens luisteren. Voor hun en familie. Je bent een Uniek mens. Dokter maar een mens die dicht bij jou patienten staat. Respect.....


Avatar image
karin
21-10-2016 18:19

Zo mooi, helder en 'droog' geschreven. En toch de emotie van jezelf. Blij dat dit kan India land.


Avatar image
Wil van der Meer
21-10-2016 18:45

Het is inderdaad een mooi verhaal maar ik wil er toch graag iets aan toevoegen. Palliatieve sedatie wordt hier voorgesteld als een "mooie zachte dood" Ik heb er diverse keren bij gestaan, bij mijn moeder, schoonmoeder en helaas ook bij mijn man die toen pas 55 was. Alledrie hebben ze echt nog wel een doodsstrijd moeten leveren. Bij mijn man duurde die nog twee dagen en soms is dat nog wel langer. Mijn man lag echt nog te kreunen, dus zo "menserend" als hier beschreven wordt was het niet. Hij is echt niet rustig en zacht weggegeleden. Voor mij en mijn twee dochters was dit een heel heftige ervaring. Ik vertel dit omdat mensen palliatieve sedatie vaak verwarren met euthanasie, waarbij iemand in vrij korte tijd rustig en waardig komt te overlijden. Bij palliatieve sedatie hoeft dat dus helemaal het geval niet te zijn.


Avatar image
wianne
21-10-2016 21:05

Prachtig verhaal... maar ook ik heb een andere ervaring met palliatieve sedatie.

Helaas onderschrijf ik het verhaal van Wil. Mijn schoonvader heeft ook een mensonterende doodstrijd moeten leveren.


Avatar image
Mieke Waas
21-10-2016 21:06

Zo mooi beschreven door je. Het deed me denken aan de laatste uren van mijn schoonzus die pas in januari overleed.


Avatar image
Josien
22-10-2016 00:09

Slik...

Wat had ik mijn moeder u graag als behandelend arts gegund.

Longkanker, binnen een week na de diagnose overleden. Helaas een hele nare pijnlijke dood, als ik uw ervaringen lees was dit niet nodig geweest.....


Avatar image
Joan,Julliette,Georginge
22-10-2016 02:03

Wat een prachtig en ontroerend schrijven ik krijg er kippenvel van .

Wat hebben wij een prachtig beroep dat we op allerlei momenten het leven van een andr kunnen begeleiden,uw als arts en ik als verzorgende IG .

Prachtig gewoon ,elk mens is uniek hoe jong of oud ze hebben allen een bagage mee.

En ja we denken nooit aan ons zelf, altijd door gaan,tot dat de ene teken aangeeft je bent te laat, of we zijn te laat.

Dan komt het moment toch daar om bewust afscheid te nemen dan is het echt zwaar.


Avatar image
Sandarijn
22-10-2016 11:03

Nu ik dit verhaal lees, denk ik alleen maar: wat een geluk heeft mijn man ondanks zijn situatie. 47 jaar, niet-klein cellige vorm van longkanker. Eerste behandeling met chemo sloeg goed aan en weinig last, behalve enorme moeheid.

Na een fikse uitzaaiiing immuuntherapie. Ondanks maanden van heftige zorg, krabbelde hij weer op. Nu zitten we in extra tijd, goede tijd.

Dit verhaal is heftig, maar doet me wel beseffen hoeveel "geluk" wij met ons gezin hebben op die extra tijd.

Bedankt voor dit verhaal. Bedankt voor de mogelijkheid om in de toekomst hopelijk niet al te veel hoeven te lijden.


Avatar image
Paulien Bruin
22-10-2016 18:29

Wat schrijf je toch mooi!!


Avatar image
Marian.Janssen
22-10-2016 22:05

Wat een heftig verhaal, om kippenvel van te krijgen. Afscheid nemen is erg pijnlijk. Bedankt voor dit verhaal.


Avatar image
Wim
23-10-2016 00:40

Zeker een zegen dat deze mogelijkheid van sterven er is. Kan me er zo kwaad om maken dat die Christelijke partijen voor een ander (en mijzelf) willen bepalen hoe ik wel en niet dood mag gaan. HEIDENS noem ik dat....


Avatar image
Wimpy
23-10-2016 10:48

Wat een geweldig verhaal .

Menswaardige behandeling ,geweldige arts voor beeld voor vele artsen .

Hopelijk word het door hen ook gelezen ,en nemen ook een goed voor beeld aan hem .


Avatar image
Gerda
23-10-2016 12:49

Uw blog raakt mij diep in het hart. Respect.

Voor de betreffende familie en vrienden en alle anderen die zich door dit emotionele blog geraakt voelen, veel sterkte en kracht.

Fijn te lezen dat u in ieder geval 1 van de artsen bent, die naast hun vak ook menselijkheid verstaan.


Avatar image
Han Borg
24-10-2016 11:07

De palliatieve sedatie die de huisarts - op haar verzoek - op mijn echtgenote toepaste was voor ons allemaal een bijzondere, aangrijpende ervaring, met een groot gevoel van opluchting toen deze methode uiteindelijk goed bleek te werken. Vier maanden na haar dood kijken we er nog steeds met een 'goed' gevoel op terug. Het lijden (als gevolg van botmetastases bij borstkanker) werd er enorm door verzacht, de dood bespoedigd....haar leven was veel te kort, maar door deze ziekte voelde het wel als voltooid. De Hosson beschrijft dit proces met veel inlevingsvermogen: dank daarvoor.


Avatar image
Esther
24-10-2016 17:14

Tranen lopen over mijn wangen terwijl ik dit lees. Als verpleegkundige mag ik ook dit soort "mooie" situaties mee maken. Mensen menswaardig zien loslaten. Maar even zo vaak zie ik dat dit niet kan. Afhankelijk van welke arts je hoofdbehandelaar is, helaas. Of afhankelijk van familie of de patient die hun geliefde en het leven niet los kan laten. En nu kom ik dan zelf aan de kant van familie te staan. Gaat mijn moeder veel te jong de strijd verliezen. Ik hoop vanuit het diepst van mijn hart dat het rustig en menswaardig mag gaan verlopen. Dat mijn moeder uit eindelijk het leven los kan laten. En ik haar.......


Avatar image
Adriaan
25-10-2016 21:35

Waardeer zeer de directe communicatie. Praat dezer dagen met mij buurvrouw en haar man. Vergrote milt bij haar. Het woord kanker kan niet vallen in het ziekenhuis, of het al of niet waar is. Nog een oud taboe: hij praat er niet over met zijn vrouw: als ik hem daar naar vraag. Ik mag het woord kanker in gesprkekken met zijn vrouw niet gebruiken. De arts kan dit taboe doorbreken, ik niet. Je verhaal helpt me het gesprek vol te houden.

En goed dat je voor Psychosociale oncologie gaat schrijven


Avatar image
roelof
2-11-2016 20:08

Ik wil langs deze weg, u complimenteren, voor de wijze, hoe u met ernstig zieke mensen omgaat. En inderdaad, hier kunnen vele collega artsen, een voorbeeld aan nemen.

Geweldige en sympathieke arts Sander de Hossan voorbeeld voor allen, ga zo door!!!


Avatar image
Arenda
27-11-2016 10:13

Wat had ik mijn moeder dit graag gegund maar hoe anders ging de paliatieve sedatie bij haar. Een doodstrijd..


Avatar image
Madeline
18-5-2017 22:25

Tranen tranen en nog eens tranen.

Maar vooral de menselijkheid vam deze longarts is zo mooi

Dit laat zien dat het ook anders kan.

Laat uw reactie achter

Dit formulier verzameld uw naam, e-mailadres, IP adres en content zodat we de reacties kunnen onderverdelen op de website. Voor meer informatie kan je naar onze Privacy Policy en Terms Of Use waar u meer informatie kan vinden over waar, hoe en waarom we uw gegevens bewaren.
Reactie toevoegen