Wat betekent ongeneeslijk ziek zijn voor een patiënt en zijn/haar naasten? En welke rol kunnen zorgverleners, vrijwilligers en andere betrokkenen daarbij spelen?
De verhalen laten zien hoe mensen omgaan met de eindigheid van het leven, hoe zij invulling geven aan hun leven tot het einde en hoe je als betrokkene van betekenis kunnen zijn.

Lang verwachte rust - Blog Margreet Boekhold

Aantal weergaven: 2021

Het is een echtpaar van middelbare leeftijd, Karel en Sarah. Helaas is bij Sarah kanker geconstateerd en blijkt dat er niets meer voor haar gedaan kan worden.

Bij binnenkomst hangt er een gespannen sfeer. Karel doet de deur voor mij open en Sarah zit bij de tafel. Ze vraagt zich af wat ik kom doen, de huisarts heeft wel gezegd dat er iemand van de thuiszorg komt, maar ze staat er nog niet voor open. Karel staat ietwat zenuwachtig naast de tafel. Het is duidelijk dat mijn komst nog niet gewaardeerd wordt. Karel sust het een beetje en vraagt: ”Wil je wat drinken?” 

Ik mag gaan zitten bij de tafel en zie dat Sarah bezig is met een haakwerkje. Ik probeer een opening te vinden en vraag voorzichtig wat ze aan het maken is. Dit lijkt te helpen en Sarah vertelt dat ze graag haakt. Hier praten we even over en de sfeer is wat meer ontspannen. Ik merk aan mijzelf dat ik aan het schakelen ben in mijn hoofd, dit is anders en mijn aanpak mag in deze situatie anders zijn. Vertrouwen krijgen is nu belangrijk. Ineens zegt Sarah: “de huisarts heeft je gestuurd zeker?” Ik beaam dit en vraag: “vindt u dit vervelend?”. "Wel een beetje", zegt ze. Ik geef aan dat ik gerust een andere keer wil terugkomen als ze er meer open voor staat. Ze is toch wel benieuwd wie ik ben en wat thuiszorg kan bieden. Voorzichtig begin ik te vertellen wat wij kunnen doen, maar dat de regie bij Sarah ligt.

Vertrouwen krijgen is nu belangrijk

Ineens begint Sarah te huilen, het is continu voelbaar geweest door haar non-verbale communicatie. Sarah: “Alleen ben ik heel ziek en de huisarts zegt dat ik dood ga, maar dat geloof ik niet! Ik geloof in God en die beschermt mij." Ik luister en respecteer deze woorden, ga er niet teveel op in. Op deze manier probeer ik vertrouwen te winnen. “Hoe voelt u zich nu?”. Ze geeft aan dat ze zich goed voelt. We spreken af dat ik volgende week weer kom.

Het loopt anders, twee dagen na dit gesprek belt Karel op, het gaat helemaal niet goed. Ik heb dienst en ga ernaartoe. Sarah ligt in bed, kan op haar manier niets meer. Ze is boos, verdrietig en teleurgesteld. Het is lastig dit te doorbreken. Karel neemt mij even apart. Hij zegt: “Sarah is vaker erg negatief en verbitterd. Dit heeft te maken met gebeurtenissen uit het verleden wat haar nu zo tegenwerkt." Ik loop terug naar Sarah en vraag wat er precies aan de hand is. Ze geeft aan dat ze pijn in heel haar lichaam heeft, ze is vreselijk moe en misselijk. Ik bied aan haar te wassen en aan te kleden. Sarah geeft zich hieraan over, en de eerste moeilijke stap is voor haar gezet. Ik bespreek met haar dat ik de huisarts bel en dit is na enig tegenspreken goed. Aangezien Karel beneden is, heeft Sarah een methode bedacht om met hem te communiceren. Ze heeft een stok gepakt, bij een keer tikken mag Karel komen met drinken en bij twee keer tikken moet hij met spoed komen. Karel is zichtbaar oververmoeid. Na een aantal dagen laat Sarah meer toe, ze laat duidelijk merken wat ze niet wil. Mijn collega's en ik blijven professioneel, omdat we weten dat er achter dit gedrag heel veel verdriet schuilt waar we nog niet bij mogen komen.  

Op een dag kan Sarah niet meer boven blijven, ik maak bespreekbaar om een hoog-laag-bed te laten komen zodat ze beneden kan zijn. Op die manier wordt Karel ook ontzien. Sarah wil er eerst niets van weten, maar uiteindelijk stemt ze ermee in. Langzaam beseft ze dat ze zal overlijden en is nu ook boos op God, omdat hij haar toch niet beschermt. 

In overleg met Karel en Sarah regel ik dat de dominee komt. Deze kan gelukkig snel komen, heel bijzonder. Sarah vraagt of ik daarbij wil zijn. Ze geeft aan dat ze dit fijn vindt. Tijdens het gesprek met de dominee komt de angst voor het sterven naar voren. Ondanks het sterke geloof is er toch de angst. Is er straks wel iets? Deze vragen legt ze bij de dominee neer, maar deze heeft ook geen pasklaar antwoord. Toch stelt het Sarah gerust. Het is een bijzonder moment, ik zie haar nu op een kwetsbare manier. Het leven is moeilijk geweest voor haar, geen kinderen heeft een stempel gedrukt op haar leven. Hier blijkt ook het grote verdriet te zitten en verklaart deels ook haar moeilijke gedrag. Na deze dag gaat Sarah snel achteruit, ze kiest uiteindelijk voor palliatieve sedatie. Samen met een collega sluit ik de morfine en dormicumpomp aan. 

Op een avond ben ik achterwacht voor mijn collega, het gaat niet goed met Sarah en ze vraagt of ik wil komen om mee te kijken. Bij binnenkomst is Sarah erg onrustig en ik vraag: ”Heeft u pijn?” Ze kan nog nee schudden. Ik vraag of ze angstig is, ze knikt ja. Ik vraag haar of ze alleen wil zijn met Karel, maar ze schudt nee. Ze wil graag dat ik blijf. Ik zie dat het niet lang meer zal duren. Ik ga bij Sarah zitten, pak haar hand vast en begin zachtjes te zingen. Sarah krijgt een glimlach, in al die weken heb ik dat niet gezien. Ik roep Karel en hij gaat aan de andere kant van Sarah zitten. Langzaam glijdt ze weg, er rolt een traan over haar wang en dan is ze echt weg.
 

Ik begin zachtjes te zingen. Sarah krijgt een glimlach, in al die weken heb ik dat niet gezien.


Karel zit ontredderend bij haar en begint te huilen, tranen van verdriet maar ook opluchting. “Eindelijk heeft ze rust na een moeilijk leven”...

 

© Margreet Boekhold, wijkverpleegkundige met aandachtsgebied palliatieve zorg

Margreet: "Ik werk als wijkverpleegkundige bij Buurtzorg Nederland. Na jaren in het ziekenhuis te hebben gewerkt heb ik de switch gemaakt naar de thuiszorg. Dit bevalt mij tot op heden heel goed. In het werk als verpleegkundige maak je heel veel mee, de leuke maar ook de minder leuke dingen. Toen ik net bij Buurtzorg begon in 2009 kwam ook de palliatieve zorg meer in beeld en kregen wij via de huisarts veel palliatieve cliënten. Deze zorg is zo dankbaar en bijzonder tegelijk dat ik dit graag met mensen wil delen via de website van Agora. Daarmee wil ik laten zien dat wij als verpleegkundigen ook maar mens zijn en dat er nog zoveel te behalen is met elkaar in de palliatieve zorg. Ook heb ik de cursus aandachtsvelder palliatieve zorg gedaan. In die 9 jaar is er al veel verbeterd qua palliatieve zorg, maar we kunnen nog meer bereiken en ik hoop dat mijn blog een inspiratiebron mag zijn."

"Samen met verpleegkundigen Anita Siegers en Geanne Maarsingh van Buurtzorg heb ik 'Palliatief in Balans' opgezet om het belang van palliatieve zorg onder de aandacht te brengen van collega's in de thuiszorg en zorgverleners in verpleeghuizen en ziekenhuizen. 

Disclaimer: in verband met privacy en herleidbaarheid zijn een aantal essentiële cliëntkarakteristieken gewijzigd of verwijderd, dan wel fictionele elementen toegevoegd. De afbeeldingen bij de verhalen zijn stockfoto's.

 

 

Auteur: Margreet Boekhold

Meer links

IconClassfa-newspaper-o

Laat uw reactie achter

Dit formulier verzameld uw naam, e-mailadres, IP adres en content zodat we de reacties kunnen onderverdelen op de website. Voor meer informatie kan je naar onze Privacy Policy en Terms Of Use waar u meer informatie kan vinden over waar, hoe en waarom we uw gegevens bewaren.
Reactie toevoegen