Samen beslissen: eerste stap is durven praten over kwetsbaarheid
Samen beslissen: eerste stap is durven praten over kwetsbaarheid

Aantal weergaven: 1353

Om het gesprek aan te gaan en samen beslissingen te nemen met naasten en zorgverleners is het nodig dat mensen kunnen en durven praten over hun kwetsbaarheid. Dat bleek tijdens het congres Samen Beslissen met Kwetsbare Mensen: een uitdaging! 

Vanuit mijn interesse in ACP - vroegtijdige zorgplanning - in de palliatieve zorg bezocht ik het congres op 26 januari dat georganiseerd werd door het Landelijk Platform Gedeelde Besluitvorming (opgericht in 2011). Met het congres wil het platform eraan bijdragen dat er meer aandacht komt voor de praktische uitvoering van samen beslissen. Er zijn al vele wetenschappelijke onderzoeksresultaten, maar die kennis komt lang niet altijd in de dagelijkse zorgpraktijk terecht.

Kwetsbare mensen
Het congres had een grote opkomst van circa 150 deelnemers; zorgverleners met diverse achtergronden, patiënten, beleidsmakers en onderzoekers. In de lezingen en workshops stond gedeelde besluitvorming centraal bij kwetsbare ouderen met hun multi-morbiditeit, maar ook bij mensen met dementie, een verstandelijke beperking en psychiatrische aandoeningen. Ook was er aandacht voor de randvoorwaarden om gedeelde besluitvorming goed uit de verf te laten komen. Hoe ga je bijvoorbeeld om met mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden

In dialoog gaan 
De boodschap die op deze dag doorklonk was: samen beslissen is altijd in dialoog gaan, ook in zogenaamde ‘eenvoudige’ situaties’. Betrek daar zo mogelijk (en als de patiënt dat prettig vindt) de naaste bij. Het gaat om proberen te horen (echt luisteren) naar wat de situatie of aandoening voor deze specifieke mens en z’n naasten betekent en wat hij nodig heeft; nu en (zo goed mogelijk inschattend) in de toekomst. Wie is de mens achter de patiënt? 

Basismodel Glyn Elwyn

Er zijn diverse keuzehulpen ontwikkeld om samen te beslissen. Het zijn allemaal verbijzonderingen van het model van Glyn Elwyn. Het onderscheidt drie fasen ofwel drie soorten gesprekken bij gedeelde besluitvorming: 

  1. het keuzegesprek (choise)
  2. het optiegesprek (option) 
  3. het besluitvormingsgesprek (decision)

Bekijk ook het Youtube video met uitleg over gedeelde besluitvorming.

Voorbereiden op gesprek
De website www.begineengoedgesprek.nl werd genoemd als hulpmiddel voor de voorbereiding van een gesprek, zowel voor patiënten als zorgverleners. Maar uit onderzoek blijkt dat daar nog een stap voor zit: mensen moeten vóór het keuzegesprek eerst nog wat vertrouwder gemaakt worden om überhaupt over hun gezondheid en hun kwetsbaarheid te kunnen en durven praten. Daisy Janssen heeft daarom geïnvesteerd in de verdere doordenking en uitwerking van het voorbereidingsgesprek. De ideeën van Daisy komen we ook tegen binnen de palliatieve zorg.

Durven praten over kwetsbaarheid en laatste levensfase
Agora onderstreept de ervaring dat er soms nog een stap plaats moet vinden voordat het daadwerkelijke gesprek kan starten; juist rondom de laatste levensfase en het levenseinde. De meeste mensen zijn er niet vertrouwd mee over hun kwetsbaarheid na te denken en te praten. Samen met de partners van de coalitie Van Betekenis tot het Einde stimuleert Agora het brede publiek, al voordat ze kwetsbaar of ziek worden, na te denken én te praten over hun wensen en behoeften rond de laatste levensfase. Maar vooral ook over wat zij nodig hebben om te kunnen léven tot het einde. Op de website www.ikwilmetjepraten.nu vinden mensen tips om het gesprek te starten met naasten of de arts. Of eerst hun wensen aan het papier toe te vertrouwen

ACP in palliatieve zorg versus Samen beslissen: leren van elkaar

In de palliatieve zorg wordt meestal over Advanced Care Planning - vroegtijdige zorgplanning - gesproken. Dat heeft veel overeenkomsten met gedeelde besluitvorming, maar het lijken twee gescheiden werelden. We kunnen veel van elkaar leren door onze kennis bij elkaar brengen.
Is het Internationale congres over ACP in the End of Life (ACPEL) in 2019 in Nederland misschien een mooie aanleiding om samen op te trekken? Heb je ideeën? Neem gerust contact met mij op. Marijke Wulp, mwulp@agora.nl 

Auteur: Marijke Wulp

Meer links

IconClassfa-newspaper-o