Aftasten wat er leeft bij mensen om de dood bespreekbaar te maken
Aftasten wat er leeft bij mensen om de dood bespreekbaar te maken

Aantal weergaven: 1579

Soms wil iemand niet praten over de dood, over ziekte of verlies. Hoe kun je iemand dan toch voorbereiden op de laatste levensfase? 

Praten over leven en dood kan mensen helpen meer vertrouwd te raken met de eindigheid van hun leven. Als je als betrokkene weet wat voor iemand van waarde is in het leven en in de laatste fase, kun je je ondersteuning en zorg daarop aansluiten. Maar wat doe je als iemand hier niet over wil praten?

Wat leeft er bij mensen?
Je kunt veel leren van de communicatie met niet-westerse migranten over de laatste levensfase. Pharos ontwikkelde een aantal prachtige voorlichtingsfilms voor niet-westerse migranten en hun naasten over de laatste levensfase, dood, ziekte en verlies. De rode draad van de films is dat je als betrokkene niet direct op je doel afgaat, maar aftast wat er leeft bij mensen. Hoe gaan zij om met de onderwerpen dood, ziekte en verlies? Wat is wel en niet bespreekbaar vanuit hun cultuur of familie? Wat wil men wel of niet weten over de ziekte? En hoe staan naasten hierin?

Tips voor een andere benadering
Waarom zou je deze benadering niet bij iedereen toepassen die niet over de dood kan of wil praten? Tips voor een andere aanvliegroute in gesprekken over het levenseinde:

  • Als Nederlanders staan we erom bekend dat we direct zijn in onze communicatie. Vaak omdat we eerlijk willen zijn en niet om de hete brei heen willen draaien. Maar dat kan mensen afschrikken als je onderwerpen als ziekte, dood en levenseinde bespreekbaar wilt maken. Ga daarom niet altijd recht op je doel af en wees niet te recht voor z'n raap. Neem even afstand en kijk wie je voor je hebt en stel verkennende vragen, leef je in. Haal andere onderwerpen aan die ermee te maken hebben en ontdek zo hoe iemand tegenover leven en dood staat, en waar een opening is voor gesprek. 
  • Informatie over sterven, de dood en wat mogelijk is in de zorg en ondersteuning in de laatste fase, is heel belangrijk. Het kan mensen helpen een beter beeld te vormen wat het inhoudt, kan angst over dood en sterven, en schroom om over het onderwerp te praten bij mensen verminderen. 

  • Daarnaast is het van belang dat je vragen stelt en geen aannames doet of voor de ander denkt. De verschillen in beleving en wensen van mensen zijn groot, in verschillende culturen, maar ook binnen een cultuur. Ieder mens is uniek en heeft een unieke benadering nodig. 
  • Neem kleine stappen, plan meerdere gesprekken met mensen. Langzaamaan kunnen mensen aan het onderwerp wennen. Misschien komt er in een 3e of 4e gesprek ineens meer ruimte om na te denken en te praten over wat van waarde is, nu, en in de laatste levensfase. 

Handvatten
Om je te ondersteunen in je gesprekken zijn er tal van handvatten die je kunt raadplegen en inzetten. Combineer ze eens met elkaar. Probeer ze eerst zelf uit zodat je vertrouwd raakt met de eindigheid van jouw leven.

  • Test de methode Schrijf een brief aan je naaste van Agora. Het kan mensen die nog niet ziek zijn, ondersteunen om wensen voor de laatste levensfase op te schrijven en te delen met naasten. Zo kunnen ze zich voorbereiden op de laatste levensfase en op een gesprek. De methode biedt jou ook onderwerpen die je in je gesprekken kunt aansnijden. Op ikwilmetjepraten.nu vind je meer tips.
  • Ga eens in gesprek over levensvragen met de Verhalencirkel om erachter te komen wat mensen bezighoudt. In een 1-op-1 gesprek of in een groep, met iemand die je al langer kent, of iemand die je juist beter wilt leren kennen.
  • Vind je het moeilijk dit zelf of alleen te doen, betrek dan eens een collega of bijvoorbeeld een geestelijk verzorger. 

Oprechte aandacht en vertrouwen
De materialen zijn ondersteunend, maar bovenal is oprechte aandacht, luisteren en bouwen aan een vertrouwensband minstens zo belangrijk, zo niet belangrijker. Dat lees je ook terug in de blog 'Op Mars' van Clémence Ross en het interview met Cees van der Boom van inloophuis Robijn huijs.

Sommige onderwerpen vragen nu eenmaal om een wat sensitievere benadering dan wij Nederlanders gewend zijn, maar die best weleens zijn vruchten kan afwerpen. Wat denk jij?

Auteur: Anne Marie Kerkdijk

Meer links

IconClassfa-newspaper-o

Laatste levensfase bespreekbaar

Het is nooit te vroeg om na te denken over de laatste levensfase. Over wat voor jou, je naasten, je cliënten of patiënten van waarde is in het leven. Nodig ze uit om erover te praten. Een eerste stap daartoe kan zijn om wensen op papier te zetten. Een mooie vorm is een brief. Probeer het eens uit... 

Schrijf een brief



Landschap van palliatieve zorg

Welke partijen zijn er werkzaam in de palliatieve zorg? Hoe verhouden ze zich tot elkaar? Bekijk de infographic.