Nieuws

Hoogleraar Anne-Mei The - De dokter van Jantje
Hoogleraar Anne-Mei The - De dokter van Jantje

Aantal weergaven: 5480

De dokter van Jantje

En toen op een dag zei dokter Hoekstra plotseling: “Vanochtend moest ik weer bijna huilen....."

Op de polikliniek Longoncologie van een groot academisch ziekenhuis deed ik mijn promotieonderzoek naar de communicatie over de naderende dood. Ik volgde jarenlang longkankerpatiënten en hun families vanaf de diagnose tot na het overlijden. Vrijwel dagelijks was ik in het ziekenhuis aanwezig. In een witte doktersjas zat ik naast de oncologen tijdens de consulten op de polikliniek. Op de verpleegafdeling liep ik met de verpleegkundigen mee. Als ze niet in het ziekenhuis waren, zocht ik de patiënten thuis op.  

Ik was jong en nog nauwelijks in aanraking geweest met de dood. Ik slikte heel wat brokken weg. Steeds weer dat harde bericht: “Het spijt me meneer, maar het onderzoek heeft laten zien dat u longkanker heeft.” Ik zag patiënten en hun dierbaren wit wegtrekken en naar elkaars hand grijpen. “De kans op genezing is helaas klein, de vijfjaars-overleving bij dit type kanker is nog geen tien procent.” De artsen stopten even, toonden medeleven en vervolgden zo goed en kwaad als het ging hun uitleg over de zichtbare afwijkingen op de scans om dan vooral in te gaan op de behandelmogelijkheden. 

De artsen spraken vrijwel nooit over de emoties van patiënten op het slechte nieuws. En het ging al helemaal niet over de impact die dit op de dokter had. Dat was taboe. Nee, als artsen spraken over patiënten ging het over ziektebeelden en behandelingen. Maar ik zag ze tijdens de slechtnieuwsgesprekken wel ongemakkelijk op hun stoel schuifelen, een mogelijkheid zoeken om over iets anders beginnen en een positieve draai geven aan de slechte boodschap. 

Wanneer ik artsen vroeg of ze die gesprekken en emoties niet moeilijk vonden, was het haast strenge antwoord: “Nee, het is niet moeilijk voor mij, maar voor de patiënt.” Of: “Patiënten hebben recht om de waarheid te horen.” Ik liet het maar, want de cultuur in het ziekenhuis was er niet naar te lang stil te staan bij dit soort onderwerpen. En het was al helemaal taboe om hier niet tegen te kunnen. 

En toen op een dag, tijdens de lunch, zei dokter Hoekstra plotseling: “Vanochtend moest ik weer bijna huilen. Zo’n kostbare moeder, van nog geen veertig jaar, aan wie ik moest zeggen dat ik niks meer voor haar kon doen en dat ze binnenkort dood zou gaan.”

Dokter Hoekstra is zo’n arts van hard werken en die niet houdt van ‘soft gedoe van verpleegkundigen met patiënten’. Hij vertelt altijd enthousiast over de ontwikkelingen binnen zijn onderzoek, waar hij succesvol in is en de ene na de andere subsidie voor binnensleept. Zijn besluit enige tijd geleden om meer tijd in het lab door te brengen en minder spreekuren te gaan draaien, lijkt logisch. 

En nu krijg ik, tussen het kopje tomatensoep en pistoletje oude kaas door, een hele andere kant van hem te zien. Twee slechtnieuwsgesprekken op een morgen is genoeg, zegt hij, daarna zorg ik wel voor niet nog meer tranen en verdriet. “Gelukkig,” zucht hij dan, “doe ik nog maar één spreekuur per week.” Ja, vervolgt hij dan als hij mijn verbaasde gezicht ziet, jij doet onderzoek naar de hoop en vrees van patiënten. Maar heb je weleens stil gestaan bij de hoop en angsten van de dokter?

In mijn postvakje vind ik enkele dagen later een gedicht van Rutger Kopland. Ernaast heeft dokter Hoekstra geschreven: ‘De waarheid is dat patiënten vaak de dokter moeten helpen.’

De dokter van Jantje

De dokter ziet hoe de moeder haar
zakdoekje in haar handen knelt.
Hij kijkt naar haar handen, naar
het schort waar de mantel openvalt,
dan weg naar brievenopener, papieren.
Ze zegt: ik heb liever dat u het 
vertelt.

 

(c) Anne-Mei The

Auteur: Anne-Mei The

Meer links

  • Meer ervaringsverhalen en blogs van Anne-Mei The -Anne-Mei The, Hoogleraar Langdurige zorg en dementie (UVA), lector Sociale Benadering Dementie aan Stenden Hogeschool Leeuwarden en eigenaar van de Tao of Care, zal regelmatig blogs plaatsen op agora.nl. Ze ontwikkelde De Sociale Benadering Dementie, waarbij de focus niet ligt op strijden tegen de ziekte, maar op leven met dementie. Samen met de Kwadrantgroep heeft ze de Dementie Verhalenbank opgericht en brengt ze de sociale benadering in praktijk in de Proeftuin Dementie Friesland.
IconClassfa-newspaper-o

Laat uw reactie achter

Naam:
E-mailadres:
Reactie:
Reactie toevoegen