Nieuws

Blog Sander de Hosson - Oerliefde

Aantal weergaven: 54892

Oerliefde

Er is beslist iets veranderd, want ik voel zijn hand en hoor zacht zijn stem: “ik wil slapen.” Ik beschouw het als zijn toestemming. Zou (belevings)leeftijd wel tellen, als de dood zo nabij is?

“Op het belevingsniveau van een kind van vijf,” fluistert de verpleegkundige me toe, vlak voor ik de kamer betreed. Ze pakt mijn arm vast. “Leg het uit, zoals je het een kleuter zou vertellen,” antwoordt ze me. En om het nog moeilijker te maken: "De familie heeft gevraagd om niet over de dood, of over doodgaan te praten. Daar wordt hij heel erg bang van.”
 

Het is een verhaal dat me nog lang zal heugen. Als consulent van het palliatief team ben ik door de uroloog gevraagd om mee te denken over een man van bijna vijftig jaar. Hij heeft een verstandelijke beperking en woont al jaren in dezelfde woongroep in een nabijgelegen zorginstelling. De uroloog vertelde me eerder die middag dat de patiënt veel pijn heeft en al hoge doseringen morfine via een pomp krijgt. De dosering is ook nog eens snel opgehoogd in verband met onhoudbare pijn. De uroloog vermoedt dat er een gat in zijn darm is ontstaan, waardoor de darminhoud zich vrijelijk in de buik verplaatst. Het is bekend dat dit naast een fataal verlopende bloedvergiftiging ook kan leiden tot helse pijn. 

Als ik poolshoogte neem, is er geen twijfel mogelijk. Ik zie een stervende man. De contouren van zijn naderende dood tekenen onmiskenbaar op zijn marmerende gezicht. Een beer met twee vrolijke, zwarte kraalogen ligt naast hem. Hij heeft zijn arm eromheen geslagen.
 

Ik ben passagier in een verhaal dat al maanden speelt, besef ik als ik de brief van de huisarts lees. Deze verhaalt over ‘patient delay’, wat erop wijst dat de klachten eerst slechts vaag door de patiënt geuit zijn. Er was al langer buikpijn, maar toen zijn gezicht vermagerde, werd er alarm geslagen. Het was allemaal veel te laat geweest, de blaaskanker had zich al een weg gebaand door andere organen, er waren lokale lymfeklieruitzaaiingen en ook het verslag van de echografie van de lever liet weinig aan de verbeelding over.

Ik hoor dat hij kreunt en zie dat hij veel pijn heeft. Het is moeilijk om aan te zien, niet in de laatste plaats voor zijn familie rond het bed. Het is beslist duidelijk dat er iets moet gebeuren, maar gevoelsmatig raak ik in een spagaat. Vlak van te voren heb ik nog gebeld met een ethicus. De theorie van de palliatieve zorg is nu zo helder, maar die is zoals vaker zo makkelijk. Ik dreun het op: ‘Verder ophogen van morfine kan tot onacceptabele verwardheid leiden. Er is eigenlijk geen andere mogelijkheid meer dan starten met palliatieve sedatie. Met een medicijn dat zijn bewustzijn zal verlagen.’ De praktijk is zoveel anders, zo honderd procent gevoelsmatig weerbarstiger: ‘Want hoe leg je dit uit aan iemand die daarover maar beperkt kan oordelen. Hoe leg je uit dat je zijn bewustzijn laat dalen en dat hij niet meer wakker zal worden. Zodat hij zelf niet meer voelt hoe het is om dood te gaan.

En ook voor mezelf, de dokter aan het bed. Hoe voel dat eigenlijk, om dit te doen, bij iemand die onvoldoende beseft wat er gebeuren gaat. Die je aankijkt en je misschien vertrouwt. Wát voel je dan eigenlijk? 

Ook ethische overwegingen vallen me lastig. Mag dit eigenlijk wel bij iemand die geen expliciete toestemming geeft? De ethicus is duidelijk en helpt me. Want de ernst van het ziektebeeld staat onomstotelijk vast en leidt zeker tot de dood, waarschijnlijk vandaag al. Er is geen alternatief meer. Er is ook geen conflict van plichten, behalve die van menselijk handelen dat leidt tot een menswaardig einde. Hoewel ik nadrukkelijke toestemming van de familie als zaakwaarnemers heb om ernstig lijden voor het overlijden te voorkomen, staat deze nadrukkelijk naast mijn plicht tot menswaardig handelen.  

De pompstand van de morfine staat op 32 mg per uur, een torenhoge dosering. Toch is hij nog goed aanspreekbaar. Als hij mij ziet, lijkt hij geschrokken. “Hoi,” klinkt het zacht. Naast zijn bed zitten zijn beide ouders -ik schat ze in de zeventig - en zijn zussen. Ondanks dat ik ze door de schemering nauwelijks goed kan zien, voel ik hun verdriet. In mijn leven heb ik weinig hechtere familiebanden gezien dan die van gezinnen waarbij een van de leden een verstandelijke beperking heeft. Er zijn weinig woorden om die onvoorwaardelijke liefde goed te omschrijven. Taal blijft hier in gebreke. 

Ik probeer het uit te leggen. Op zijn 'Jip-en-Janneke's'. En een beetje ‘met handen en voeten’, zo goed als het gaat. Ik vermijd worden als de dood, overlijden of ‘er niet meer zijn’. En misschien gaat het allemaal wat onhandig en met horten en stoten, maar ik vermoed dat ik erin slaag; ik zie dat zijn ogen rustiger worden, dat zelfs het kreunen even verdwijnt. En als ik klaar ben, weet ik niet goed of de onomkeerbare, zo rauwe realiteit helemaal goed tot hem doorgedrongen is. Maar er is beslist iets veranderd, want ik voel zijn hand en hoor zacht zijn stem: “ik wil slapen.” Ik beschouw het als zijn toestemming. Zou (belevings)leeftijd wel tellen, als de dood zo nabij is? Zou er niet iets van een oerinstinct zijn waarbij de mens voelt dat het einde nadert? Dat het goed is?

In de tien minuten dat we weg zijn om de medicatie klaar te maken, neemt de familie afscheid. Ik ben daar niet graag bij. Enerzijds uit piëteit van deze zo grote intimiteit, anderzijds omdat het confronterend is en voelbaar in elke vezel van het lichaam. Er past nu niets meer dan afstand. Als ik terugkom in de kamer, onderbreek ik het moment dat misschien wel oneindig zou moeten voortduren. ‘Oerliefde’, noemde een opleider het ooit. Die term ben ik nooit vergeten.  

Ik vertel nog dat het medicijn wellicht niet meteen werkt. Dat er nog wat tijd zal zijn om te praten. Toch zie ik die laatste kus en vallen de laatste woorden. En dan wordt het stil als ik zijn arm pak, waar het infuusnaaldje in zit. Hij laat het gedwee toe. Ik spuit het medicijn in. Daarna leg ik zijn arm weer om de beer met die zwarte kraalogen die alles onbewogen mee lijkt te krijgen. 

Ik herhaal mijn gedachten van eerder die dag. Hoe voelt dit nu? Wát voel ik nu eigenlijk? Het laat zich maar niet omschrijven, ook later niet, ook nu niet. Een gevoel van 'rust’ omdat ik nu handel in de wetenschap dat er eindelijk menswaardigheid zal volgen?
 

Als de verpleegkundige het pompje met hetzelfde medicijn aansluit, valt het op dat er niet meer gesproken wordt. Dat iedereen ademloos de weerzinwekkendheid van dit moment aanschouwt. Ook ik voel dat. Ik moet weg. Uit deze kamer. Ik struikel bijna als ik vertrek en kijk nog kort naar de gezichten. Ik weet niet goed hoe ik afscheid moet nemen en wat ik moet zeggen. Misschien gaat dit laatste stukje wat onhandig, misschien te snel - ik zou nog terugkeren - maar voor nu, voor dit moment is het zo uit de grond van mijn hart en gemeend:

 “Wat zal hij gemist worden.”

(c) Longarts Sander de Hosson

Auteur: Sander de Hosson

Meer links

IconClassfa-newspaper-o

32 commentaar(en) op artikel "Blog Sander de Hosson - Oerliefde"


M. Sikkers
29-3-2017 15:54

Poeh......dit raakt me. Als "vervangende familie" van een zeer kwetsbare mevrouw met een verstandelijke beperking zie ik dit scenario vaak voor me in gedachten.....ooit!! En ik hoop dan een arts te treffen die dan zo kan handelen en ondersteunen. Groot respect voor u!



ann miechielssens
29-3-2017 17:14

Ik hoop uit de grond van mijn hart dat ik een dokter als u naast mijn bed heb staan als die tijd gekomen is.



Hein Stulemeijer
29-3-2017 19:19

Heel simpel: wat ontzettend goed van U 👍



Dyan van den Assem
29-3-2017 20:11

Als het leed van je patient te groot wordt weet dan dat jouw plaats daar is waar jij het lef hebt om aanwezig te zijn en te handelen in de geest van wat de patient echt wil. Sander je bent een TOP arts!



Marijke Vorstermans
29-3-2017 21:54

Ik denk de laatste tijd dilkwijls aan dat moment, omdat mijn chemoplank nagenoeg leeg is. Zou ik het ook zo rustig aanvaarden........of blijft mijn lichaam tegen spartelen. Een ieder in deze situatir hoopt op een arts zoals u, bedankt voor de mooie stukjes, ik put er weer kracht uit!



Monique Verhaegh
29-3-2017 22:53

Wat laat je je pen weer mooi verwoorden welk gevoel er bij OERLIEFDE hoort. Chapeau.



Roelien
30-3-2017 09:22

Tranen weer in de ogen van dit verhaal. Wat een top man ben je toch Sander!!!!



Sylvia Kats
30-3-2017 10:29

Voor mijn zwaar gehandicapte zus verleden jaar de beslissing moeten nemen.

Zolang ik de wilskracht in haar ogen zag om te "overleven"heb ik met haar mee gevochten, maar toen dat lichtje in haar ogen op één of andere manier verdween heb ik haar uit liefde laten gaan. Op haar rouwkaartje de tekst " Als een rups in een cocon heb je nooit je vleugels uit kunnen slaan. Dat je nu als prachtige vlinder in vrede, vrijheid en zonder beperkingen je volgende weg mag gaan" En het was goed zo. Mijn zus heeft eigenlijk nooit thuis gewoond, maar was wel deel van onze familie. Er is van haar gehouden! Bedankt voor uw verhaal, gevoel zegt zoveel meer dan woorden......



karin
30-3-2017 11:05

En wederom een prachtig, recht uit het hart, geschreven blog. Als mijn tijd daar is, of die van mijn geliefden, hoop ik een Dokter als u te treffen!



Ria van Niekerk
30-3-2017 12:21

Weer zo ontroerend verwoord.

Ik hoop dat veel artsen je blog ook lezen; je bent een voorbeeld voor de collegae!



Jacqueline
30-3-2017 12:24

Respect !



Yvonne van den Brand
30-3-2017 12:44

Respect!



wendy
30-3-2017 12:47

Een taboe doorbrekend verhaal. Het is heel erg nodig. Respect...



Hilda
30-3-2017 12:53

Mooi! En menselijk, dat is wat men erg nodig heeft op zulke momenten. Knap gedaan en mooi geschreven!



Hanneke
30-3-2017 13:35

Diep respect zoals U omgaat met de patiënten. U ziet ze als mens en niet als nummer. U heeft zelfs oog voor de familie die er bij hoort. Mensen mogen blij zijn dat er specialisten zijn zoals U.



Bea
30-3-2017 14:38

Diep respect vooral dat je dicht bij jezelf blijft. En dan met zoveel liefde dit met ons deelt.



constance
30-3-2017 17:29

Diep Diep respect,wat ga je goed met mensen, gevoelens om.Wat 'lees'je dat goed!



Pauline
30-3-2017 21:47

Wat een moeilijke afweging is dit. Zo knap hoe u alle afwegingen in een paar zinnen weet te omschrijven. Respect.



ine
31-3-2017 06:34

mooi dat je de intimiteit van het moment omschrijft. Heel herkenbaar. Als ziekenverzorgende vaak bij overlijdens geweest of net voor het moment weg gegaan. inderdaad een heel intiem moment. Wow je beschrijft het heel mooi en voelbaar.



Leonie
31-3-2017 08:39

Respect!



Alma
31-3-2017 09:40

Wat en ingrijpende verhaal, ,,

Respect voor u werk en de manier ervan! !

"Oerliefde"



Paulien
31-3-2017 19:16

Naastenliefde en respect

Oerliefde



Greetje
31-3-2017 21:34

Zeer indrukwekkend en heel veel respect voor Sander de Hosson!



Els
31-3-2017 22:28

Respectvol, warm, taboe-doorbrekend, integer, maar vooral warm, menselijk en invoelbaar geschreven. Ik maak een diepe buiging en wens me een arts, zoals u, als mijn aardse tijd gekomen is.



Simon
2-4-2017 08:11

Respectvol. Een dilemma voor een arts. Maar zo liefdevol opgelost.



Henny
2-4-2017 18:10

Repect voor uw inlevingsvermogen en uitervaring weet ik dat een mens met verstandelijke beperking een wijsheid heeft die ook bij het levenseinde inzicht geeft en rust en de woorden wat zal hij straks gemist worden waren de woorden die een arts sprak tegen ons als familie en die ons zo goed deed door het respect waarmee het werd gezegd , ik mis hem inderdaad heel erg maar de manier van afscheid was zo mooi en daarom ben ik dankbaar voor alle artsen die op uw wijze handelen met gevoel



Nina
5-4-2017 07:04

Ik heb heel veel respect voor hoe dit heeft opgelost. 👍👍



Saskia
6-4-2017 10:33

Wat een inlevingsvermogen en wat een respect heb ik voor u. Ik zit hier met tranen in mijn ogen dit verhaal te lezen. Ik hoop dat er meer arsten zijn alsu die zo handelen.



Kirsten
6-4-2017 13:39

Ik voel in elke vezel van mijn lijf de onmacht en struggle die deze situatie voor zowel de client als de artsen en verpleegkundigen en zeker ook de familie met zich meebrengt...

Waar ratio het moet overnemen van gevoel en vice versa ...

Diep respect voor alle menselijkheid in deze casus, zoals ook al eerder duidelijk te lezen en zelfs te voelen was in andere..

Dat maakt de verwerking voor naaste familieleden een stukje makkelijker .

I



rian van den bos
7-4-2017 11:49

wat goed van je . hoop dat ik als moeder van een licht verstandelijk beperkte dochter en schoonzoon ( mocht dat ooit zover komen , dan ook zo begeleid wordt als hierboven beschreven staat ) ontroerend en emotioneel



Ray Vondenhoff
14-4-2017 15:19

Wat een indrukwekkende weergave van gevoelens en medeleven! Chapeau!

Dit verhaal laat mij denken aan het boek "Being Mortal" van Atul Gawande dat ik recent gelezen heb op aanraden van een revalidatiearts waar ik intensief mee heb samengewerkt.



Kitty
20-4-2017 15:56

Wat fijn dat het doel bereikt is....... Rust te brengen in menswaardigheid en het gevoel van oerliefde te mogen voelen. Ook wij hebben bij ons verstandelijk gehandicapte zusje(schoon) de laatste weg afgelegd in rust, menswaardigheid en voorkomen van angst. Ook I.s.m. de arts. Oerliefde wordt dan voelbaar. Dankjewel dat je dit als arts ook mogelijk kon maken, mooie gave 💞

Login of registreer om commentaar toe te voegen.