Hoogleraar Anne-Mei The - Doodswensen in het verpleeghuis
Hoogleraar Anne-Mei The - Doodswensen in het verpleeghuis

Aantal weergaven: 4845

Doodswensen in het verpleeghuis

"Het grote probleem van euthanasie bij dementie is dat het eerst te vroeg is en dan te laat. Als men kan verwoorden wat men wil is er vaak nog geen sprake van ondraaglijk lijden. Als dat er wel is, is de dementie vaak al zo vergevorderd dat de vraag niet meer kan worden gesteld."

De doodswens van mevrouw Kamminga is bekend. Niet dat ze het erover heeft. Haar zonen vertellen dat zij na de dood van haar man haar levenslust verloor en een euthanasieverklaring liet opstellen. Als ze alzheimer krijgt en in het verpleeghuis belandt wordt die vraag ingewikkelder. De zonen hebben daar begrip voor. Wel spreken ze met de specialist ouderengeneeskunde, dokter Perin, een niet-behandelbeleid af. 

Perin legt mij uit dat euthanasie bij dementie moeilijk is voor artsen. Het zijn vaak kinderen die zeggen dat hun moeder of vader deze situatie nooit zou hebben gewild. “Maar de arts ziet een tevreden mevrouw die met geen woord over de dood rept. Ja, zo iemand ga je dan geen spuitje geven.” Hij begrijpt dat dit voor familie moeilijk kan zijn. Maar: “je hebt het wel over doodmaken, en niet over dood laten gaan.” 

Op een dag weigert mevrouw Kamminga eten en drinken. De arts legt tegen de verzorgenden uit dat dit haar goed recht is. Ze moeten haar eten en drinken blijven aanbieden, maar vooral niet opdringen. Mevrouw ligt rustig in bed te ‘versterven’, zoals dat heet. Haar zonen zijn verdrietig, maar hebben er vrede mee. 

Enkele dagen later vertelt verzorgende Rachel dat mevrouw Kamminga wat te drinken vroeg en daarna om een boterham met hagelslag. Het smaakte haar goed, want daarna vroeg deze om nog een boterham. Rachel is er de hele ochtend druk mee geweest. 

Kort daarop zit mevrouw Kamminga weer in de woonkamer. Ze is vrolijk en eet als nooit te voren. Ze komt zoveel in gewicht aan dat haar zonen nieuwe kleren voor haar moeten kopen. Dokter Perin komt met hen tot de conclusie dat het niet-behandelbeleid moet worden ingetrokken. Zo gaat dat, legt de arts uit. Je ziet hoe moeilijk het is om in te schatten wat iemand wil en hoe veranderlijk dat kan zijn. Daar pas je het beleid op aan, in overleg met familie natuurlijk. 

Euthanasie komt in het verpleeghuis eigenlijk niet voor, zegt Perin. Op de afdeling van zijn collega speelt wel een interessante casus. Daar is een meneer die heel duidelijk om euthanasie vraagt. Hij belt zijn collega en vraagt of ik met hem mag praten. Ik mag dezelfde dag nog komen.

Meneer Porter brak een arm en kwam naar het verpleeghuis om te revalideren. Daar blijkt dat hij naast dementie en slecht herstellende gebroken arm, ook uitgezaaide darmkanker te hebben. Van naar huis terugkeren, is geen sprake meer. Zijn vrouw kan die zorg niet aan. Meneer Porter weet wat zijn voorland is en vraagt euthanasie. De collega van dokter Perin vindt dat ingewikkeld. Omdat hij wilsonbekwaam is? vraag ik. “Wilsonbekwaam? Ammehoela, hij kan helder uitleggen waarom hij dood wil. Hij weet wat hem te wachten staat en als het nog langer duurt hij zijn doodswens niet meer kan uiten.” 

Het is een unieke situatie, legt de arts uit. Het grote probleem van euthanasie bij dementie is dat het eerst te vroeg is en dan te laat. Als men kan verwoorden wat men wil is er vaak nog geen sprake van ondraaglijk lijden. Als dat er wel is, is de dementie vaak al zo vergevorderd dat de vraag niet meer kan worden gesteld. Meneer Porter kan heel goed aangeven wat hij wil en er is sprake van ondraaglijk lijden. 

Het probleem is dat euthanasie in het verpleeghuis niet mag. De artsen praten over het veranderen van dit beleid, maar daar kan meneer niet op wachten. “Ik moet dus opschieten,” zegt de arts meer tegen zichzelf dan tegen mij. En anders? vraag ik. “Anders zakt hij weg in zijn dementie en verdampt de vraag. Dan zal ik moeten leven met mijn geweten.” Dat is wat meestal gebeurt, legt hij uit. “Vertragen, en dan lost het probleem zich vanzelf op.” 

Ik mag de casus volgen. We maken een afspraak om verder te praten. De arts zegt deze af. Als ik later bel, zucht hij dat het zo druk is. In de krant lees ik twee maanden later dat meneer Porter is overleden. Enige tijd later kom ik de arts toevallig op straat tegen. We maken een praatje en ik begin over meneer Porter. “Oh, ja,” zegt hij en maakt een afwerend gebaar. “Aardige man. Hij was tijdelijk bij ons, omdat zijn vrouw overbelast was. Hij ging toen snel achteruit en is overleden.” De arts klopt op mijn schouder: “Ik zie je nog wel, ik moet weer door.” 

 
(c) Anne-Mei The

Auteur: Anne-Mei The

Meer links

  • Meer ervaringsverhalen en blogs van Anne-Mei The - Anne-Mei The, Hoogleraar Langdurige zorg en dementie (UVA), lector Sociale Benadering Dementie aan Stenden Hogeschool Leeuwarden en eigenaar van de Tao of Care, zal regelmatig blogs plaatsen op agora.nl. Ze ontwikkelde De Sociale Benadering Dementie, waarbij de focus niet ligt op strijden tegen de ziekte, maar op leven met dementie. Samen met de Kwadrantgroep heeft ze de Dementie Verhalenbank opgericht en brengt ze de sociale benadering in praktijk in de Proeftuin Dementie Friesland.
  • Lees ook andere verhalen en blogs
IconClassfa-newspaper-o

2 reactie(s) op artikel "Hoogleraar Anne-Mei The - Doodswensen in het verpleeghuis"


Hans van Amstel
2-12-2016 12:53

Het vooruitzicht op toekomstig lijden vanwege dementie is ook een vorm van actueel ondraaglijk lijden. Dan is vragen om euthanasie gerechtvaardigd



Hans Dunselman
2-12-2016 16:08

Alleen al de gedachte, dat ik compleet afhankelijk wordt van de instemming van anderen, verschaft mij ondraaglijk lijden als men niet ingaat op mijn wens tot beëindiging van mijn leven. Zelfbeschikking is levenslang een recht, maar kennelijk niet als het gaat om de meest ultieme beslissing.

Laat uw reactie achter

Naam:
E-mailadres:
Reactie:
Reactie toevoegen



Minnie - Blog Francien verpleegkundige ouderenzorg dinsdag 5 december 20172

Minnie - Blog Francien verpleegkundige ouderenzorg

“Geen zin in!”, brulde ze. Als ik niet zo verbaasd was geweest, had ik hard moeten lachen. Zo makkelijk gaf ik mij niet gewonnen.
Wat leeft er in palliatieve zorg in het zuiden van Nederland? woensdag 29 november 20170

Wat leeft er in palliatieve zorg in het zuiden van Nederland?

Het enthousiasme voor palliatieve zorg, hart voor de mensen waar het om draait en de drive het goede te doen. En…praten over het...
Tussenstand - Blog Christiaan Rhodius woensdag 22 november 20170

Tussenstand - Blog Christiaan Rhodius

‘Ik ga wel in de hoek zitten,’ schatert Arnold, ‘daar zit ik toch altijd al.’ Hij hangt zijn jas over de stoel van de...
RSS