Logo NIVEL
De inhoud van dit onderdeel is verzorgd door NIVEL (Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg).
Vrijwilligers(organisaties)  

Vrijwilligers kunnen worden ingezet om de zorgende familieleden te ontlasten bij de zorg voor de terminale patiënt. Onder vrijwilligers verstaan we mensen die in georganiseerd verband, onbetaalde hulp verlenen aan – in dit geval - terminale patiënten en hun familie. Vrijwilligers kunnen waken bij de patiënt en helpen bij eten en drinken of het verschonen van het bed. Ook bieden zij een ‘luisterend oor’ aan de patiënt en familie. Behalve bij terminale patiënten die thuis blijven, worden vrijwilligers ook ingezet in palliatieve units in verpleeg- en verzorgingshuizen, in hospices en in bijna-thuis-huizen (Bart e.a., 2003).

De meeste georganiseerde vrijwilligers in de palliatieve zorg werken vanuit instellingen die aangesloten zijn bij het vereniging Vrijwilligers Palliatieve Terminale Zorg (VPTZ); in 2003 zetten 5232 vrijwilligers zich in voor de 183 die zijn aangesloten bij de VPTZ (Bart e.a., 2004). Door de fusie van de Vrijwilligers Hospices Nederland (VHN) en Vrijwilligers Terminale Zorg (VTZ) in de gefuseerde organisatie VPTZ komt het aantal organisaties op 208 en het aantal vrijwilligers op circa 7000 (Van Barneveld, 2005).

De missie van de VPTZ is op een directe en indirecte wijze ondersteuning te bieden aan vrijwilligers, coordinatoren en besturen die zich inzetten voor de zorg en ondersteuning van de terminale patiënten en hun mantelzorgers thuis, in bijna-thuis-huizen of thuisvervangende situaties. De vrijwilligers voegen aan de zorg iets toe, wat elders niet te vinden is of vanuit de structuur van de zorg niet of onvoldoende gegeven kan worden.(Van Barneveld, 2005)

De afgelopen jaren is de inzet van vrijwilligers toegenomen; zo werden in 1998 5.604 hulpvragen beantwoord door vrijwilligers en in 2002 12.091 (Bart e.a. 2003). Een andere manier van registreren maakt de vergelijkbaarheid met de voorgaande jaren wat lastiger, maar in 2003 werden 10.258 clienten gezien of ondersteund (Bart e.a. 2004).
Het aantal ingezette uren van vrijwilligers is in 2003 toegenomen met 39% (544.313 uur) ten opzichte van het aantal uren in 2002 (392.778 uur).

Andere vrijwilligers zijn soms georganiseerd in de Vrijwilligers Hospicezorg Nederland, in 'buddyprojecten' (met name voor patiënten met aids) of via het Rode Kruis.

Om de vrijwilligersorganisaties te ondersteunen, stelt het Ministerie van VWS sinds enkele jaren geld beschikbaar door middel van de CVTM subsidie (Coördinatie Vrijwillige Thuiszorg en Mantelzorg).

      

Literatuur

Bart H, Reijnen M, Rooij J van. Vrijwilligers Terminale Zorg registratie 2001-2002. Bunnik: Landelijk Steunpunt Vrijwilligers Terminale Zorg, 2003.

Bart H, Reijnen M, Rooij J van. Registratierapportage Vrijwilligers Terminale Zorg 2003. Bunnik:Landelijk Steunpunt Vrijwilligers Terminale Zorg, 2004.

Barneveld G, van. Activiteitenplan VPTZ 2005. Bunnik: Vereniging Vrijwilligers Palliatieve Terminale Zorg Nederland, 2005.

Laatste update: 3 november 2005